Welcome Guest! To enable all features please Login or Register.

Notification

Icon
Error

92 Pages«<8687888990>»
Options
View
Go to last post Go to first unread
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1741 Posted : Saturday, January 22, 2022 12:06:35 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

BONG NHO

Ta nho Em va nho Paris
Hen ngay` nao do' se ra di
Tham nguoi em gai noi xa ay
Nho hen, nhung im, chang noi' gi`.

Biet noi' gi` day khi cach xa
Dam doi cach tro, coi nhu la`
Chim bay moi canh' khong ngung nghi
Paris va Em, van trong Ta.

Luon nho Em va nho Paris
Nhu Ta luon nho tuoi xuan thi`
Ao' trang, toc dai`, va solex
Mot thuo xua roi, van khac ghi.

Nho Em, Paris va xuan thi`
Rieng Ta, van tan mai Cali
Bon mua nhac nho loi xua hen
Nguoi Cali tham nguoi Paris.

Em nhac thoi gian 14 nam
Qua biet bao nhieu cuoc thang tram
Gio them Covid lam` ngan tro ...
Thoi danh loi hen voi tri am.

HONG VU LAN NHI
1/19/2022






Lỗi Hẹn

Muội ở Paris, chị Cali
Cách nhau một biển, nửa khung trời
Hẹn tới, hẹn lui mà chưa gặp
Để rồi nhung nhớ mỗi mùa đi

Như thế có khi cũng là hay
Bàn tay chưa chạm, Ước vẫn đầy
Tìm trong cõi mộng lời hẹn cũ
Hình bóng hao gầy, mây gió bay

Áo trắng một thời chị bước qua
Em thương cô quạnh trước hiên nhà
Chỉ có hoa tươi đưa đón chị
Tối lửa, tắt đèn đâu có ai

Vẫn biết bên chị có Mẹ Hiền
Đêm đêm lần Chuỗi nguyện cầu riêng
Anh em, cháu chắt cùng thương mến
Thăm hỏi ân cần trợ giúp thêm

Nhưng kiếp con tằm phải nhả tơ
Lời thơ dệt kín những Ước mơ
Tâm sự lan tràn từng trang giấy
Thấp thoáng đôi dòng lệ tuôn rơi

Cõi đời biến động biết là bao
Chỉ biết mong sao Gió bớt gào
Bên ngoài khung cửa then cài chặt
Để chị giấc nồng với chiêm bao ./.

22/01/2022
ThyThy_Hoàng Thy Mai Thảo

PS. đa tạ đại tỷ Hồng Vũ Lan Nhi nhắn gửi tiểu muội Hoàng-ThyThy = bài thơ Bỗng Nhớ

Edited by user Saturday, January 22, 2022 1:09:38 AM(UTC)  | Reason: Not specified

thanks 1 user thanked Hoàng Thy Mai Thảo for this useful post.
hongvulannhi on 1/22/2022(UTC)
hongvulannhi  
#1742 Posted : Saturday, January 22, 2022 4:29:55 PM(UTC)
hongvulannhi

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/18/2011(UTC)
Posts: 33,492

Thanks: 2525 times
Was thanked: 5400 time(s) in 3645 post(s)
Mai Thao thuong yeu oi,

Mot thoi gian chi khong co' bai tho nao`, nhung he co' mot bai` la` y nhu lai co them vai` bai tiep nua ...

Nhu moi day, chi co may bai tho, nhung vi` may' khong co' dau, nen chi khong mang vao` FB. BONG NHO la `do em nhac nho 14 nam, roi khi doc bai tho HON GIO CHAM MAY THO cua em, tu nam 2010, lan dau tien chi doc, thi` chi lai co bai DAM CHIM HON THO ...sau day:

ĐẮM CHÌM HỒN THƠ

Đắm chìm vao` coi hon tho
Khi Dong tro giac, tien dua Thu tan`
Van con` dau do' am vang
La' vang` kho rung, cuoi ngan` quanh hiu.

Dam dam theo vat nang chieu
Nghe loi gio' nhan mua` yeu xa roi
Con` dau mong tham ben nguoi
Tiec chi bong' khuat, hinh` voi voi xa.

Mong manh suong le nhat nhoa`
Khong gian u an, mu` sa goc' troi
Gio tay vot canh' sao roi
Chon vui` day' huyet, khoc doi hu vo.

Ngo' trung` duong, song' xo bo
Ngo' chan may vang, gio' dua cuoi ngan`
Lung lo troi giai may xanh
Ve dau, chieu da nhuom tan`, vao` dem.

Buoc em em, ngon co mem,
Trang lung linh, dep ao huyen, co don
Mui` huong da ly' thom vuong
Goi trong di vang, ... cong truong... don' dua.

Long` hoai` goi giac mo xua
Tim` trong thien co, bong' mo` táp xa ...

HONG VU LAN NHI
1/20/2022

Edited by user Tuesday, February 1, 2022 10:45:58 PM(UTC)  | Reason: Not specified

Chỉ trong một phút giây hoài niệm
Dĩ vãng theo nhau lũ lượt về

hvln

thanks 1 user thanked hongvulannhi for this useful post.
Hoàng Thy Mai Thảo on 1/23/2022(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1743 Posted : Sunday, January 23, 2022 9:31:58 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Thú yêu thương : Phiên bản mới nhân 50 năm nhạc phim ''The Godfather''

22/01/2022 - Tuấn Thảo / RFI
Có những giai điệu mà chỉ cần nghe qua một lần là con tim không hiểu vì sao lại yêu hoài nhớ mãi. Bản nhạc chính của bộ phim ''Bố Già'' nằm trong số này. Được phát hành vào năm 1972, tức cách đây nửa thế kỷ, ''The Godfather'' chẳng những đoạt giải Oscar dành cho bộ phim xuất sắc nhất, mà còn nâng giai điệu của Nino Rota lên hàng ca khúc vượt thời gian.

Dựa vào tác phẩm ăn khách cùng tên của nhà văn Mario Puzo, đạo diễn người Mỹ Francis Ford Coppola đã thành công trong việc chuyển thể quyển tiểu thuyết dày lên màn ảnh lớn, kịch bản chặt chẽ, lời thoại cô đọng, nội dung thâm thúy. Bộ phim sau đó được Viện phim ảnh Mỹ xếp vào hàng 100 tác phẩm điện ảnh hay nhất thế kỷ (XX), ''Bố già'' đứng hàng thứ ba, chỉ sau ''Citizen Kane'' và ''Casablanca''. Đỉnh cao thành công ấy che khuất phần nào sự nghiệp sáng tác đồ sộ của Nino Rota. Sinh thời, ông đã sáng tác hơn 150 nhạc phim đủ loại, ngoài ra còn có thêm 10 vở kịch opera, 5 vở múa ballet và hơn một chục khúc nhạc thánh ca và giao hưởng.

Do mến phục tài năng của Nino Rota, từng nổi tiếng trước đó nhờ soạn nhạc phim La Strada (1954) và La Dolce Vita (1960) cho Federico Fellini cũng như Chuyện tình Romeo & Juliet (1968) cho Franco Zefirelli, cho nên đạo diễn Coppola mới ngỏ lời mời Nino Rota hợp tác với mình. Nhà đạo diễn Mỹ đã đích thân đến Roma vào mùa thu năm 1971 để gặp tác giả người Ý.

Speak Softly Love vượt trội giai điệu chủ đề bộ phim Bố Già

Trong hành lý, đạo diễn Coppola mang theo một bản phim nhựa của ''Bố Già'' và yêu cầu nhạc sĩ soạn giai điệu sao cho hợp với các màn quay trong phim. Trong số này, nổi tiếng nhất vẫn là khúc nhạc minh họa cho mối tình trên đất Ý giữa hai nhân vật Apollonia và Michael Corleone. Bài hát tiếng Anh ''Speak Softly Love'' do Larry Kusik đặt lời, được ca sĩ Andy Williams trình bày lần đầu tiên. Từ đó cho tới nay đã có gần cả ngàn phiên bản trong nhiều thứ tiếng khác nhau. Trong tiếng Pháp, phiên bản phóng tác ăn khách đầu tiên là ''Parle plus bas'' qua giọng ca của Dalida, gần đây hơn nữa có phiên bản tiếng Ý ''Parla più piano'' của Petra Berger.

Tuy rất ăn khách và được đặt nhiều lời khác nhau trong cả chục thứ tiếng, nhưng giai điệu tình yêu ''Speak Softly, Love'' không phải là đoạn nhạc quan trọng nhất trong phim ''Bố Già'. Khúc nhạc quan trọng mà khán giả được nghe thường xuyên, do giai điệu được lặp đi lặp lại nhiều lần trong phim, chính là Điệu valse của Bố Già (The Godfather Waltz), khi ông bố Vito Corleone dìu đứa con gái cưng là Connie trong điệu vũ nhân ngày cưới. Giai điệu ''Speak Softly, Love'' chỉ xuất hiện trong phần sau của bộ phim, khi con trai út Michael Corleone buộc phải đến đảo Sicilia để lánh nạn. Giai điệu tình yêu nổi lên khi Michael lần đầu tiên bị cú sét ái tình khi tình cờ bắt gặp Apollonia, cô gái miền thôn dã với sắc đẹp mặn mà. Hai người làm đám cưới, nhưng mối tình của họ không được lâu dài, khi cô vợ mới cưới lại chết tức tưởi, khi ngồi vào xe của chồng cô, bị cài chất nổ.

''Speak Softly Love'' tuy không phải là giai điệu chính lại lấn lướt hẳn khúc nhạc chủ đề, do đây là bản nhạc tha thiết và lãng mạn nhất trong phim "Bố Già". Tuy nhiên, Nino Rota lại không đoạt giải Oscar một năm sau đó, chủ yếu cũng vì đoạn nhạc này từng được dùng vào năm 1958 trong bộ phim ''Fortunella'' của đạo diễn Eduardo de Philippe, trong khi giải Oscar thường được trao cho những khúc nhạc ''nguyên tác'' (chưa từng được phổ biến). Mãi đến hai năm sau, Nino Rota mới được trao giải nhờ soạn nhạc phim cho tập nhì của ''Bố Già''.

Andy Williams từng ghi âm lại bản tiếng Pháp ''Parle plus bas''

Trong tiếng Pháp, lời phóng tác của nhạc phẩm ''Speak Softly Love'' là của tác giả Boris Bergman. Nhắc tới tên ông, nhiều người Pháp nghĩ đến ngay nam danh ca quá cố Alain Bashung, do cặp bài trùng này đã hợp tác thành công trong gần ba thập niên liền từ năm 1980 đến năm 2008. Tuy nhiên, trước khi trở thành tác giả thân thuộc nhất của Alain Bashung, Boris Bergman đã sáng tác rất nhiều cho các ca sĩ khác. Tính tổng cộng, ông đã viết lời cho hơn một ngàn ca khúc, kể cả nguyên bản hay phóng tác. Ông đã từng hợp tác với Dalida vào năm 1970 và đã đặt lời tiếng Pháp cho nhạc phim ''Bố Già'' theo yêu cầu của hãng đĩa Barclay. Sau Dalida sẽ có nhiều nghệ sĩ Pháp khác ghi âm bài này kể cả Marie Laforêt, Georgette Lemaire và đáng ngạc nhiên hơn nữa, ca sĩ đầu tiên Andy Williams cũng đã ghi âm một phiên bản tiếng Pháp (Parle plus bas). Một trong những bản ghi âm gần đây là của Patrick Fiori trên album chuyên đề nhạc phim hay nhất mọi thời đại.

Còn trong tiếng Ý, bản nhạc có ít nhất hai lời : ''Parla più piano'' là phiên bản quen thuộc nhất của tác giả Gianni Boncompagni, phiên bản thứ hai với tựa đề ''Brucia la terra'' (hiểu theo nghĩa Nung cháy mặt đất) là của tác giả Giuseppe Rinaldi trong thổ ngữ Sicilia, từng ăn khách qua giọng ca tenor người Ý Andrea Bocelli trên album chuyên đề ''Cinema'', phát hành vào mùa thu năm 2015 cùng với ''Moon River'' nhạc phim Breakfast at Tifany's và nhất là ''Bài hát của Lara'' trích từ bộ phim kinh điển Bác sĩ Jivago. Hàng thập niên sau ngày ra đời, những tình khúc vàng tiếp tục ngời sáng nhờ được nhiều thế hệ nghệ sĩ ghi âm lại.

Còn trong tiếng Việt, giai điệu ''Speak Softly Love'' trước năm 1975 từng được tác giả Trường Kỳ việt hóa một cách tài tình thành nhạc phẩm ''Thú yêu thương'', cho dù có nhiều trang mạng vẫn ghi lầm là ''Thú đau thương''. Bản nhạc này từng ăn khách qua phần trình bày của nam danh ca Elvis Phương. Sau đó đã có khá nhiều nghệ sĩ khác như Don Hồ, Kenny Thái hay Thế Sơn ghi âm lại.

Một trong những bản ghi âm tiếng Việt gần đây nhất là của nam ca sĩ Kasim Hoàng Vũ với đoạn mở đầu như sau : Tình như thoáng mây, tình đến cùng ta, âm thầm không ngờ / Tình như cánh hoa, tình chiếm hồn ta, đâu ngờ là tình / Tình như mưa gió, thoảng vào trong tim / Tình như cánh chim, bay đến trong ta, sao nghe bồi hồi... Quả thật là có những giai điệu mà chỉ cần một lần lọt vào tai, con tim không hiểu vì sao lại yêu hoài nhớ mãi.


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1744 Posted : Monday, January 24, 2022 9:38:25 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)
Originally Posted by: hongvulannhi Go to Quoted Post
Mai Thao thuong yeu oi,

Mot thoi gian chi khong co' bai tho nao`, nhung he co' mot bai` la` y nhu lai co them vai` bai tiep nua ...

Nhu moi day, chi co may bai tho, nhung vi` may' khong co' dau, nen chi khong mang vao` FB. BONG NHO la `do em nhac nho 14 nam, roi khi doc bai tho HON GIO CHAM MAY THO cua em, tu nam 2010, lan dau tien chi doc, thi` chi lai co bai DAM CHIM HON THO ...sau day:

DAM CHIM HON THO

Dam chim` vao` coi hon tho
Khi Dong tro giac, tien dua Thu tan`
Van con` dau do' am vang
La' vang` kho rung, cuoi ngan` quanh hiu.

Dam dam theo vat nang chieu
Nghe loi gio' nhan mua` yeu xa roi
Con` dau mong tham ben nguoi
Tiec chi bong' khuat, hinh` voi voi xa.

Mong manh suong le nhat nhoa`
Khong gian u an, mu` sa goc' troi
Gio tay vot canh' sao roi
Chon vui` day' huyet, khoc doi hu vo.

Ngo' trung` duong, song' xo bo
Ngo' chan may vang, gio' dua cuoi ngan`
Lung lo troi giai may xanh
Ve dau, chieu da nhuom tan`, vao` dem.

Buoc em em, ngon co mem,
Trang lung linh, dep ao huyen, co don
Mui` huong da ly' thom vuong
Goi trong di vang, ... cong truong... don' dua.

Long` hoai` goi giac mo xua
Tim` trong thien co, bong' mo` táp xa ...

HONG VU LAN NHI
1/20/2022




Ngàn Sau

Xa xa thiên cổ ảo mờ 
Bóng người vừa khuất mành tơ lưng trời
Còn đây chỉ một mình tôi
Trầm ngâm suy tưởng nghĩa Đời tha nhân

Mùa đi... mùa đến... mùa tàn
Bao nhiêu năm tháng Dâu Ngàn biển vơi
Đời người con nước chảy xuôi
Đời con chữ Mộng chẳng nguôi gọi mời

Giờ này Thu hết LÁ rơi
Đông sầu ngần ngại mỏi rời cành khô
Lạnh căm khung cảnh bến đò
Con thuyền nhỏ bé rời bờ cùng ai

Thuyền ơi, nếu có Sóng đùa
Xin đừng chao đảo giữa mùa bão giông
Người đời lắm lúc cuồng ngông
Buông lời thề thốt mà không giữ lời

Riêng ta vẫn chỉ một đời
Yêu thương, nhung nhớ về thời vắng xa
Ngàn sau chữ NHỚ ngọc ngà
Làm quà dâng tặng tình ta với người

Bao giờ, ta hỏi: bao giờ?
Thuyền xưa về lại bến đò ngày xưa...??

StLdV. 23/01/2022
ThyThy_Hoàng Thy Mai Thảo



thanks 1 user thanked Hoàng Thy Mai Thảo for this useful post.
hongvulannhi on 1/25/2022(UTC)
hongvulannhi  
#1745 Posted : Tuesday, January 25, 2022 2:52:40 AM(UTC)
hongvulannhi

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/18/2011(UTC)
Posts: 33,492

Thanks: 2525 times
Was thanked: 5400 time(s) in 3645 post(s)


Ngàn Sau

Xa xa thiên cổ ảo mờ 
Bóng người vừa khuất mành tơ lưng trời
Còn đây chỉ một mình tôi
Trầm ngâm suy tưởng nghĩa Đời tha nhân

Mùa đi... mùa đến... mùa tàn
Bao nhiêu năm tháng Dâu Ngàn biển vơi
Đời người con nước chảy xuôi
Đời con chữ Mộng chẳng nguôi gọi mời

Giờ này Thu hết LÁ rơi
Đông sầu ngần ngại mỏi rời cành khô
Lạnh căm khung cảnh bến đò
Con thuyền nhỏ bé rời bờ cùng ai

Thuyền ơi, nếu có Sóng đùa
Xin đừng chao đảo giữa mùa bão giông
Người đời lắm lúc cuồng ngông
Buông lời thề thốt mà không giữ lời

Riêng ta vẫn chỉ một đời
Yêu thương, nhung nhớ về thời vắng xa
Ngàn sau chữ NHỚ ngọc ngà
Làm quà dâng tặng tình ta với người

Bao giờ, ta hỏi: bao giờ?
Thuyền xưa về lại bến đò ngày xưa...??

StLdV. 23/01/2022
ThyThy_Hoàng Thy Mai Thảo


MOT DOI RIENG TA

Chi la` phu` van, ao mo
Trong con me hoac, doi bo tinh, say
Trung` khoi con song' voi day
Con` gi` khi da buong tay, xa doi.

Bao mua` nuoc chay hoa troi
Bao lan ho` hen cung` nguoi det mo
Xay bao nhieu mong doi cho
De roi nam thang mong mo tan vui`.

Het roi, mua dep tinh` vui
Het roi, anh' mat thay loi dau yeu
Doi gio nhu nang xe chieu`
Hat hiu, quanh vang, co lieu ngap tran`.

Thu tan` ta, doi Dong sang
Do` xa, ben vang, dieu tan` xac xo
Dem dem nghe song' xo bo
Noi buon nhu chang bao gio khoa? khuay ...

Nguoi oi, biet chang long` nay`
Luon tran qui' nghia an day tinh` sau
Giu loi truoc cung nhu sau
Du` cho song' gio' bien dau dap vui`.

Van xin giu tron mot loi
Tram nam Ta van MOT DOI RIENG TA.

HONG VU LAN NHI
1/25/2022

Edited by user Tuesday, January 25, 2022 3:52:54 PM(UTC)  | Reason: Not specified

Chỉ trong một phút giây hoài niệm
Dĩ vãng theo nhau lũ lượt về

hvln

thanks 1 user thanked hongvulannhi for this useful post.
Hoàng Thy Mai Thảo on 1/25/2022(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1746 Posted : Tuesday, January 25, 2022 9:11:08 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

2022 : Phiên bản điện ảnh của các trò chơi video ăn khách nhất

25/01/2022 - Tuấn Thảo / RFI
Trò chơi video và sản xuất điện ảnh là hai ngành công nghiệp có quan hệ hợp tác chặt chẽ. Nhiều tựa phim mới chuyển thể từ thế giới game điện tử sẽ được phát hành vào năm 2022. Các công ty sản xuất dựa vào các sự kiện lớn như hội chợ trò chơi video quốc tế hay các giải vô địch thế giới để khai thác tối đa các sản phẩm này trên thị trường.

Trong số các bộ phim sắp được cho ra mắt khán giả trong năm nay, có phim hoạt hình ''Mario'' với sự tham gia của Chris Pratt và Anya Taylor-Joy lồng tiếng cho các vai chính, bộ phim dựa theo nhân vật Super Mario của hãng Nintendo. Ngoài ra, còn có tập nhì của Nhím siêu tốc ''Sonic'', một nhân vật rất quen thuộc của hãng sản xuất trò chơi điện tử Sega. Thế nhưng, phiên bản điện ảnh phóng tác từ trò chơi video được giới hâm mộ mong chờ nhất vẫn là ''Uncharted'' (Thợ săn cổ vật), dự trù được phát hành trung tuần tháng 02/2022.

Trong năm nay, tập đoàn Sony công bố tung ra thị trường bộ sưu tập ''Uncharted Legacy of Thieves Edition'' sau khi các tựa game này đã được nâng cấp đồ họa, để có thể phát hành trên đầu máy Playstation PS5 và máy vi tính PC. Nhưng cú đánh ngoạn mục nhất của tập đoàn Sony vẫn là trò chơi ''Uncharted Legacy'' được tung ra hầu như cùng lúc với phiên bản điện ảnh ''Uncharted'' (Thợ săn cổ vật), và như vậy hiệu quả của phim và trò chơi video sẽ bổ sung cho nhau.

Sở dĩ bộ phim phiêu lưu này đang được nhiều khán giả mong chờ là vì kịch bản ''Uncharted'' (với nội dung gần giống với chuyến thám hiểm của nhà khảo cổ ''Indiana Jones'' và thợ săn kho báu Lara Croft trong ''Tomb Raider'') khai thác một trong những sêri game điện tử ăn khách nhất từ trước tới nay. Bộ phim triệu tập một dàn diễn viên hùng hậu, được dẫn đầu bởi các ngôi sao nổi tiếng là Mark Wahlberg, Antonio Banderas và nhất là Tom Holland. Tập ba của loạt phim ''Người Nhện'' (No way home / Không còn nhà) với thần tượng Tom Holland trong vai Spiderman đã đạt mức kỷ lục 1,69 tỷ đô la sau một tháng phát hành phim ''Người Nhện''.

Trong phim ''Uncharted'', Tom Holland vào vai một thợ săn kho báu gan dạ trẻ tuổi Nathan/Nate Drake, được đỡ đầu bởi một nhà thám hiểm dày dặn kinh nghiệm Victor/Sully Sullivan. Bộ phim hành động phiêu lưu mở rộng sân chơi trên khắp thế giới, hai nhân vật chính sẽ truy tìm vết tích của một kho báu lớn chưa từng thấy, nhưng đồng thời tìm kiếm manh mối về anh trai của Nathan Drake, đã bị mất tích từ lâu …..

Dòng phim chuyển thể từ game : vạn sự khởi đầu nan

Nếu như giờ đây có khá nhiều bộ phim ăn khách nhờ phóng tác thành công từ thế giới của trò chơi video, thì thật ra quan hệ hợp tác giữa hai ngành công nghiệp điện ảnh và video game trong thời gian đầu đã gặp nhiều khó khăn, giới sản xuất đã tốn khá nhiều công sức, trước khi tìm ra được một mô hình có thể dung hòa cả hai vế : sức hấp dẫn của kịch bản phim và độ giải trí cao của trò chơi.

Những phiên bản điện ảnh đầu tiên của các game video xuất hiện vào đầu những năm 1990. Vào thời điểm đó, Hollywood đinh ninh rằng chỉ cần tận dụng sự phổ biến rộng rãi của các trò chơi điện tử để có thể dễ dàng tạo thêm nguồn doanh thu. Tuy nhiên, điện ảnh và trò chơi video sử dụng hai ngôn ngữ hình ảnh hoàn toàn khác nhau, kết quả là các hãng phim đã thất bại trong việc tái tạo thế giới trò chơi video trên màn ảnh lớn. Các bộ phim đầu tiên thuộc thể loại này như ''Super Mario Bros'' (1993), ''Street Fighter'' (1994) hay ''Mortal Kombat'' (1995) đều gặp thất bại khi được phát hành ở các rạp chiếu phim, gỡ gạc được doanh thu nhờ thị trường thuê phim video... Mãi tới đầu những năm 2000, thành công của loạt phim ''Tomb Raider'' với Angelina Jolie trong vai Lara Croft, cho thấy là trò chơi video có thể được chuyển thể lên màn ảnh lớn, với điều kiện là các nhà sản xuất chịu khó đầu tư thêm vào khâu kịch bản.

Hiện thời, đã có khoảng 60 bộ phim phóng tác từ các trò chơi video, sự thành công của phiên bản điện ảnh là còn tùy theo sự hưởng ứng của thành phần khán giả ở từng châu lục. Đó là trường hợp của bộ phim ''Warcraft'' (Đại chiến giữa hai thế giới) do đạo diễn Duncan Jones, con trai của nam danh ca David Bowie, chuyển thể từ trò chơi ''World of Warcraft''. Trên thị trường Hoa Kỳ, bộ phim này xem như là đã thất bại vì chỉ đem lại có 47 triệu đô la doanh thu, nhưng tính tổng cộng, phim đã đạt tới mức 440 triệu đô la doanh thu toàn cầu. Phim ''Warcraft'' không được đánh giá cao tại Anh Mỹ, nhưng lại được nhiều fan ở châu Á hưởng ứng. Cho dù xét về mặt ngôn ngữ điện ảnh, đây chưa phải là phiên bản phóng tác hoàn chỉnh nhất nhưng giới gamer ở châu Á cho rằng bộ phim truyện đã phản ánh khá đầy đủ nội dung của trò chơi này. Trong tuần qua, tập đoàn Microsoft vừa chi 69 tỷ đô la mua lại Activision Blizzard và qua thương vụ kỷ lục này, Microsoft từ đây năm giữ quyền khai thác thương hiệu ''Warcraft''.

Resident Evil : Thương hiệu bạc tỷ theo sách kỷ lục Guinness

Nếu xét đơn thuần về mặt doanh thu kể cả phòng vé và thị trường phim video trực tuyến, thì ''Resident Evil'' (Vùng đất Quỹ dữ) có lẽ là thương hiệu ăn khách nhất, từ trước tới nay. Do công ty Nhật Bản Capcom phát hành, ''Resident Evil'' trong năm nay đánh dấu đúng 20 năm ngày được phóng tác lên màn ảnh rộng. Sản phẩm đầu tiên trong loạt phim ''Resident Evil'' đã ra mắt khán giả vào năm 2002. Tính đến nay, đã có 6 bộ phim với nữ diễn viên Milla Jovovich trong vai chính.

Đến cuối năm 2021, thương hiệu này được khởi động lại với một dàn diễn viên mới trong tập thứ 7 mang tựa đề ''Resident Evil : Racoon City'' (Quỹ dữ trỗi dậy). Tính tổng cộng, loạt phim này đã đem về 1,2 tỷ đô la doanh thu, tức cao gấp 4 lần mức vốn đầu tư thực hiện (290 triệu đô la). Cho dù chất lượng các bộ phim không được đồng đều, nội dung đôi khi bị chê là quá vô duyên, nhảm nhí, nhưng ''Resident Evil'' được ghi vào Sách kỷ lục thế giới Guinness như thương hiệu chuyển thể từ game điện tử thành công nhất từ trước tới nay.

Playstation mở hãng phim để phóng tác các tựa game ăn khách

Để nâng cao chất lượng của các phiên bản điện ảnh, một số nhà xuất game điện tử tham gia trực tiếp vào quy trình sáng tạo bộ phim, đặc biệt trong khâu kịch bản và dựng phim. Trường hợp tiêu biểu nhất là loạt phim hoạt hình ''Arcane'', được chuyển thể từ thế giới "League of Legends'' (Liên minh huyền thoại) với hơn 180 triệu người chơi. Game điện tử này kết hợp đấu trường trực tuyến với thể loại nhập vai. Do cộng đồng fan rất đông đảo trên thế giới, cho nên công ty phát hành Riot Games đã làm việc chặt chẽ với hãng phim hoạt hình Pháp Fortiche, để tái tạo thế giới trò chơi trên màn ảnh truyền hình. Được phát hành trực tuyến trên nền tảng Netflix từ tháng 11/2021, loạt phim hoạt hình này đã thu hút đông đảo người xem, kể cả giới hâm mộ trung thành từ nhiều năm qua cũng như những người chưa từng chơi game.

Các nhà sản xuất của cả hai phía đã hợp tác trong vòng 5 năm liền, huy động một đội ngũ gồm hơn 300 chuyên viên, trao đổi với cộng đồng fan để chuyển thể trò chơi sao cho hợp với thể loại phim hoạt hình. Kết quả là đầu năm nay, Arcane vẫn nằm trong số các loạt phim thịnh hành nhất trên Netflix. Trên đà thành công này, tập đoàn Sony đã cho mở chi nhánh Playstation Productions mà mục tiêu vẫn là phóng tác các tựa game ăn khách nhất của Playstation thành những phiên bản điện ảnh, truyền hình hay nội dung trực tuyến. Trong số các dự án đang được nghiên cứu khai thác, có trò chơi sinh tồn nổi tiếng như ''The Last of Us'' (Kẻ sống sót cuối cùng), hay trò chơi hành động phiêu lưu trong thế giới samurai Nhật Bản ''Ghost of Tsushima'' (Thích khách Tsushima). Mức độ tiến triển của các dự án này có tăng tốc hay không là còn tùy thuộc vào sự thành công của bộ phim ''Uncharted'' (Thợ săn cổ vật) ở các rạp chiếu phim trong tháng tới. Đây là sản phẩm đầu tiên của hãng Playstation Productions, điều đó giải thích vì sao tập đoàn Sony đã đầu tư khá nhiều vào dự án này, chi phí quay phim đạt mức 150 triệu đô la, cao hơn gấp 6 lần so với chi phí thực hiện trò chơi video cùng tên.


hongvulannhi  
#1747 Posted : Tuesday, January 25, 2022 2:56:06 PM(UTC)
hongvulannhi

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/18/2011(UTC)
Posts: 33,492

Thanks: 2525 times
Was thanked: 5400 time(s) in 3645 post(s)
Taylor Sheridan, từ chàng chăn bò nghèo rớt mùng tơi
đến nghề kể chuyện cao bồi số một Hollywood


P. Nguyễn Dũng
15 tháng 1, 2022

UserPostedImage

Taylor Sheridan cùng Kelly Reilly và Kevin Costner dự buổi chiếu ra mắt ‘Yellowstone’ tại Paramount Studios; Los Angeles, California, ngày 11 Tháng Sáu 2018, Los Angeles, California (ảnh: David Crotty/Patrick McMullan/Getty Images)

Từ một series phim tập màn ảnh nhỏ thành công sản sinh ra nhiều series phim tập khác, rồi nhảy vào phim màn ảnh lớn cũng thành công… Đó là những thành quả của Taylor Sheridan, “tay cao bồi” trong nền công nghiệp điện ảnh Mỹ xuất phát từ bang Texas!

TỪ MỘT DIỄN VIÊN THẤT BẠI

Đêm Oscar 2017, trong số chín phim tranh giải Phim xuất sắc nhất, người viết bài và chắc cũng có nhiều người khác hồi hộp hy vọng hoặc Hackswaw Ridge (phim Thế chiến 2) hoặc Hell or High Water (phim cao bồi tân thời) sẽ chiến thắng, nhưng rồi tượng vàng được trao cho Moonlight. Buồn quá. Năm năm trôi qua, trong lúc giới ghiền xinê chờ thông tin về đề cử Oscar 2022 thì có tin vui liên quan đến Hell or High Water (đạo diễn David McKenzie, kịch bản của Taylor Sheridan): sẽ được chuyển thành một series phim tập theo thỏa thuận của SK Global và Fox Entertainment. Đó là một tin vui lớn đầu năm mới dành cho Taylor Sheridan.

Cũng tuần đầu năm mới lại lại có tin vui khi bốn tập đầu của series 1883 (phát sinh từ sự thành công của Yellowstone) thu hút rất nhiều người xem. Ngày 13 Tháng Một 2022, Taylor Sheridan nhận thêm tin vui thứ ba: sau bốn mùa thu hút khán giả, cuối cùng series cao bồi tân thời Yellowstone được Hiệp hội Diễn viên màn bạc Hoa Kỳ (Screen Actors Guild of America) đề cử tranh giải Tập thể diễn viên xuất sắc, hạng mục series phim truyền hình, cùng đọ tài với Squid Game, The Handmaid’s Tale; The Morning Show; Succession. Và lộ thêm tin vui thứ tư: từ bốn mùa thành công của Yellowstone, Taylor Sheridan nay là “tay chơi” đáng kể với bảy series đang trong các bước thực hiện khác nhau!

Máu cao bồi Viễn Tây như đã có sẵn trong con người Taylor Sheridan từ khi anh chào đời ngày 21 Tháng Năm 1970 tại Cranfills Gap, cách thị trấn Waco chỉ một giờ xe về hướng Tây. Đây là giang sơn của cao bồi, bùng mạnh lên vào thời hậu Nội chiến Bắc Nam, từ những trang trại rải khắp bang Texas, những đàn bò được lùa về vài thị trấn lớn, dồn lên các đoàn ngựa sắt mà lăn trên đường ray về các bang miền Đông đang khan hiếm thịt bò. Hình ảnh những chàng cao bồi nhan nhan ở Texas và lưu truyền mãi đến nay. Taylor Sheridan đã lớn lên trong khung cảnh ấy, ở phía Tây của tiểu bang.

UserPostedImage

Taylor Sheridan dự buổi ra mắt ‘1883’ tại Encore Beach Club; Wynn Las Vegas, ngày 11 Tháng Mười Hai 2021 (ảnh: Ethan Miller/Getty Images)

Gia đình nghèo, thiếu thốn mọi thứ nên thường phát sinh nhiều thèm muốn, tức giận, ganh tị, Taylor thời còn là chú nhóc thường không vui tươi, đầm ấm mà toàn chuyện buồn của cha mẹ. “Khi tôi lớn dần, sự cứu vớt của tôi chính là những giờ phút tôi được ở một mình, cô đơn nhưng yên tĩnh” – Taylor sau này tâm sự. Năm 11 tuổi, Taylor nằm liệt giường vì bịnh phổi, chẳng trông thấy gì thế giới bên ngoài ngoại trừ bốn bức tường trong căn phòng chật chội, chỉ có mỗi cách giải trí là xem băng video cassette các phim The Graduate; In the Heat of the Night và những phim cao bồi của John Wayne, Clint Eastwood.

Năm 12 tuổi, anh đã tập lái xe pick up chạy quanh thị trấn; 14 tuổi bắt đầu nghề lùa bò từ những cánh đồng cỏ bao la về chuồng để đóng dấu và đẩy lên xe lửa chở đi bán ở xa. Đối với Taylor, đó là thời gian cật lực lao động trong những mùa hè nắng nóng, trong khi mùa mưa như thác nước đổ và mùa đông giá rét buốt tim. Không lâu sau khi Taylor học xong trung học thì bố mẹ anh chia tay. Đó là năm 1991. Mẹ anh được quyền làm chủ trang trại nhưng chẳng giữ nó được bao lâu thì phải bán để lấy tiền bù cho những vụ đầu tư thua lỗ và trả nợ ngân hàng. Chẳng còn gì để làm vốn và cũng chẳng có gì để mất, Taylor quyết định bỏ nhà ra đi, đến San Marcos và ghi danh vào Đại học tiểu bang Texas, theo khoa sân khấu. “Tôi chỉ là chàng sinh viên tầm thường nhất, chọn sân khấu vì thấy nó vui chứ chẳng hề có đam mê, hoài bảo gì cả” – Taylor kể.

Để có tiền ăn học, Taylor làm đủ việc, bất cứ việc gì, miễn sao có được vài chục đôla, từ cắt cỏ, dọn vệ sinh nhà cửa, gác đêm… Một hôm, trong lúc rảo qua hành lang trong một mall, với tướng tá cao to, rất ư là cao bồi, Taylor lọt vào mắt quan sát của một tay săn lùng tài năng. Khi nghe ông ấy hỏi nhận làm người mẫu nam không, Taylor hỏi lại: “Ông có thể thu xếp cho tôi vai diễn nào không?”. Vậy Taylor được toại nguyện. Anh được cấp vé máy bay đến nơi thử vai. Tuy nhiên, thay vì đi máy bay, anh trả vé lấy lại tiền và tự lái xe đến tận Chicago và nhận vai trong khúc phim quảng cáo Montgomery Ward!

Sau đó anh bỏ học, đến New York sống một năm mà chẳng có ích chi và cuối cùng lại chuyển ngược qua Los Angeles. Tại đây, Taylor túng thiếu đến độ phải dựng lều ngủ trên đồi phía ngoài thành phố, rồi đói khát đến độ phải tìm đến một cộng đồng thổ dân Da đỏ ở khu đất dành riêng cho họ là Pine Ridge Reservation. Họ nhận anh vào, cho anh ăn uống và kể đủ thứ chuyện về lịch sử tổ tiên họ; những gian truân, cơ cực mà họ đã và còn đang phải chịu đựng… Cứ thế anh sống với nhóm thổ dân suốt mấy tháng liền.

UserPostedImage

Kevin Costner trong ‘Yellowstone’ (PARAMOUNT NETWORK)

KỂ CHUYỆN HAY HƠN DIỄN XUẤT

Đến một lúc anh cũng phải ra đi, trở về Los Angeles và may mắn được giao vài vai nhỏ trong các show truyền hình Walker; Texas Ranger và Veronica Mars. Thù lao quá khiêm tốn, anh phải nhận dạy lớp hướng dẫn nghệ thuật diễn xuất vào chiều tối để có thêm thu nhập. Mãi đến năm 2008 Taylor mới có việc đều đặn, khi diễn trong series phim hình sự FX Sons of Anarchy. Thù lao vẫn thấp lắm, suốt hai năm chỉ được trả mức lương căn bản hàng tuần. Quá chán ngán, Taylor và gia đình lại bỏ Los Angeles và tìm đến bang Wyoming, nơi anh được mời việc làm quản lý trang trại. Chỉ có anh được ở lại trang trại; vợ con phải ở trong thành phố. Anh không nhận, ngồi ngẫm nghĩ xem lại đời mình và quyết định chọn theo nghề mới, nghề của một “người kể chuyện”.

Không có ai đặt hàng, cũng chẳng ai là bạn thân quen trong làng làm phim nhưng Taylor Sheridan cứ viết. Kịch bản đầu tiên của anh chính là kịch bản trở thành phim Sicario (đạo diễn Dennis Villeneuve), về các cartel buôn lậu ma túy qua biên giới Mễ-Mỹ, được giới thiệu tại LHP Quốc tế Cannes vào ngày 19 Tháng Năm 2015 và sau đó chiếu khắp nước Mỹ từ ngày 18 Tháng Chín 2015. Với dàn diễn viên nổi tiếng Josh Brolin, Emily Blunt và Benicio Del Toro, Sicario mang về cho Taylor Sheridan giải Kịch bản nguyên thủy hay nhất của Hiệp hội kịch tác gia Hoa Kỳ (Writers Guild of America). Khi ấy, anh nào ngờ sẽ đến lúc có người yêu cầu anh viết tiếp kịch bản Sicario phần 2 là Day of the Soldado (với Josh Brolin, Benicio Del Toro, Jeffrey Donovan và Katheine Keener). Phim này khởi chiếu năm 2018.

Trước đó, năm 2012, anh đã có một tuyệt tác thứ hai là Comancheria, sau đó được chuyển thành phim Hell of High Water, chiếu năm 2016 và được bốn đề cử Oscar 2017 (gồm phim, nam diễn viên vai phụ, kịch bản nguyên thủy và biên tập). Hình ảnh viên cảnh sát lớn tuổi (diễn rất đạt bởi Jeff Bridges) kiên trì điều tra những vụ cướp ngân hàng do hai anh em nọ thực hiện (Chris Pine và Ben Foster) được Taylor xây dựng từ chính người chú của mình, Parnel McNammara, từng là một cảnh sát liên bang.

VUA CAO BỒI TÂN THỜI

Năm 2017, Taylor Sheridan tỏa sáng hơn khi phim Wind River với kịch bản do chính anh soạn được tung ra. Đây cũng là một phim cao bồi tân thời, cũng có án mạng xảy ra với thổ dân da đỏ trong khu biệt lập hoang vu, lạnh cóng vào mùa Đông tại bang Wyoming, với hai diễn viên chính là Jeremy Renner và Elizabeth Olsen. Phim này giúp anh được giải Đạo diễn xuất sắc nhất, hạng mục Un Certain Regard tại LHP Quốc tế Cannes 2017 và sau đó được Hiệp hội các đạo diễn phim ảnh Hoa Kỳ dành cho một đề cử giải Phim truyện đầu tay ngoại hạng.

Từ năm ấy, Taylor Sheridan có quyền hãnh diện, tự tin theo đuổi nghề kể chuyện. Hành trang của anh nay có ba “tác phẩm” nổi tiếng là Sicario; Hell or High Water và Wind River. Lối soạn kịch bản của anh trở thành khuôn mẫu cho những tài năng trẻ cũng đam mê theo nghề kể chuyện. Biệt danh “cha của phim cao bồi tân thời” đã được gán cho anh.

Năm 2018, dự án phim truyền hình đầu tiên do chính anh tạo ra, Yellowstone, khởi chiếu trên Paramount Network với sự tham gia của các nghệ sĩ Kevin Costner, Wes Bentley, Kelly Reilly, Luke Grimes. Bạn hợp tác với anh trong series này là John Linson, vốn nổi tiếng là nhà sản xuất các phim The Great Expectations (với Ethan Hawke, Gwyneth Paltrow, Robert de Niro, Anne Bancroft…); Lords of Dogtown (về nhóm những bạn trẻ chơi lướt ván trên bánh xe ở Santa Monica, California); The Runaways (năm 2010, về ban nhạc nữ cùng tên hồi thập niên 1970, diễn bởi Dakota Fanning và Kristen Stewart). Yellowstone thành công như thế nào thì nay là chuyện thời sự trong giới làm phim ảnh tại Mỹ.

Năm 2021 vừa qua, phim thứ hai của Taylor Sheridan ở vai trò đạo diễn kiêm tác giả kịch bản đã trình chiếu nhưng không thành công. Đó cũng là phim cao bồi tân thời với bối cảnh rừng hoang ở bang Montana Those Who Wish Me Dead, dựa vào tiểu thuyết cùng tên của Michael Koryta với Angelina Jolie trong vai chính, một nữ nhân viên chống cháy rừng bất ngờ trở thành người hộ tống một bé trai chứng kiến cảnh bố mình bị giết chết.

Đã thành danh nhưng Taylor Sheridan vẫn chuộng cuộc sống trong chốn hoang vu ở các bang đất rộng người thưa như Montana, Wyoming, Utah. “Khi ở Los Angeles hay New York City đông đúc, tấp nập, tôi thấy mình lạc lõng cô đơn; còn ở đây, tôi thấy mình thật yên bình”…

______

Từ Yellowstone nay Taylor Sheridan có thêm các series:

*1883: series thuật lại những chuyện xảy ra trước thời series Yellowstone. Mấy tập đầu tiên có lực hút mạnh hơn thời điểm Yellowstone mùa một trình làng.

*6666: Trang trại lịch sử 6666 từng xuất hiện trong Yellowstone mùa bốn nay là chủ đề của một series riêng.

*Bass Reeves: về người Mỹ da đen đầu tiên được giao làm cảnh sát liên bang Mỹ (US Marshal). David Oyelowo sẽ vào vai này.

*Kansas City: Sylvester Stallone sẽ nhập vai một gangster New York City mang gia đình đến sống ở Kansas City, bang Missouri.

*Land Man: nội dung về các trùm khai thác, kinh doanh dầu hỏa ở bang Texas, vai nam chính sẽ thuộc về Billy Bob Thornton.

*Lioness: nữ diễn viên Nicole Kidman đang thỏa thuận vào series này, về những nữ thủy quân lục chiến Mỹ.

*Mayor of Kingstown: tập một của mùa thứ nhất đã chiếu, Jeremy Renner đóng vai chính.

Edited by user Tuesday, January 25, 2022 3:03:27 PM(UTC)  | Reason: Not specified

Chỉ trong một phút giây hoài niệm
Dĩ vãng theo nhau lũ lượt về

hvln

thanks 1 user thanked hongvulannhi for this useful post.
Hoàng Thy Mai Thảo on 1/26/2022(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1748 Posted : Wednesday, January 26, 2022 2:00:40 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Molière và sự ra đời của sân khấu kịch nói Việt Nam

26/01/2022 - Thanh Phương / RFI
Nhân sự kiện kỷ niệm 400 năm ngày sinh của Molière, RFI thực hiện chương trình "Molière 2022" - một chuỗi các sự kiện liên quan đến nhà soạn kịch nổi tiếng thế giới. Kịch của Molière đã du nhập vào Việt Nam từ thời Pháp thuộc, và là nhân tố thúc đẩy sự ra đời của sân khấu kịch nói Việt Nam.

Chuyên gia lịch sử nghệ thuật sân khấu Martial Poirson giải thích về vai trò của Molière đối vợi sự ra đời của sân khấu kịch nói Việt Nam như sau :

Sự xuất hiện của Molière ở Đông Nam Á rất thú vị bởi vì các tác phầm của ông do chính quyền thuộc địa du nhập vào.

Chúng ta phải kể đến người đã để lại nhiều tư liệu, đó là giám đốc nhà hát Claude Bourrin. Claude Bourrin đã đến Đông Dương mang theo các vở kịch của Molière cho những người Pháp xa xứ và những nhân viên của chính quyền thuộc địa Pháp tại Đông Dương. Họ rất buồn chán và cần giải trí, cho nên Claude Bourrin đem đến cho họ kịch Molière, với ý định nâng cao yêu cầu về thưởng thức văn hóa. Nhưng ý định đó không thành, vì những quan chức chính quyền thuộc địa không màn gì đến kịch Molière, mà thích loại hình sân khấu đường phố và các loại hình giải trí bình dân hơn.

Molière và sự ra đời của sân khấu kịch nói Việt Nam

Nhưng điều thú vị ở đây, đó là toàn bộ giới trẻ có học thức ở Đông Dương, nhất là những sinh viên trẻ lại rất quan tâm và đam mê kịch của Molière. Họ nhanh chóng biên dịch và trình diễn những vở kịch của Molière với các bản dịch sang tiếng lúc đó gọi là tiếng An Nam. Chính quyền thuộc địa thời bấy giờ rất bất ngờ về chất lượng tuyệt hảo, cũng như sự thông minh trong cách diễn và trong lời thoại của những vở kịch này.

Và dĩ nhiên là vào thời đó vẫn còn những thành kiến mang tính kỳ thị sắc tộc, trong những lời khen tặng dành cho các đoàn kịch trẻ này vẫn phảng phất thái độ kẻ cả, người ta lấy làm ngạc nhiên khi thấy dân bản địa có thể phóng tác kịch Molière một cách thông minh như thế. Nhưng dẫu sao giới quan chức chính quyền thuộc địa vẫn phần nào có sự thán phục thành thật đối với họ, trái ngược hẳn với đầu óc tầm thường của giới quan lại địa phương, vốn hoàn toàn không quan tâm đến Molière.

Thứ hai, một cách nghịch lý, đó là chính từ Molière, một khuôn mẫu của nước ngoài, của đế quốc thực dân, mà một số trí thức bản địa bắt đầu nhận thức về đấu tranh giải phóng thuộc địa. Tôi đặc biệt nghĩ đến Vũ Đình Long, người đầu tiên đã dịch các tác phẩm của Molière sang tiếng An Nam, hay đúng hơn là thứ tiếng trở thành tiếng Việt sau này.

Và cũng chính ông, vào năm 1920, là người dàn dựng liên tiếp hai vở kịch Người bệnh tưởng (Le malade imaginaire) và Trường giả học làm sang (Le bourgois gentilhomme), hai vở hài kịch ba lê lấy bối cảnh xã hội Pháp, triều đình của vua Louis 14, nhưng lại bất ngờ giúp cho sự ra đời của sân khấu kịch nói của Việt Nam với sự hòa quyện giữa nhảy múa, âm nhạc và lời thoại. Tất cả các yếu tố của hài kịch ba lê được kết hợp một cách hoàn hảo, phù hợp với đặc thù của thể loại kịch nói ở khu vực này. Điều này đã tạo lên tiếng vang không ai ngờ tới về cả nội dung và hình thức.

Hai năm sau bản dịch đầu tiên của kịch Molière, một tác giả sống tại Việt Nam đã soạn vở kịch đầu tiên bằng tiếng Việt, đó là vở kịch đầu tiên của sân khấu hiện đại Việt Nam.



Hoàng Thy Mai Thảo  
#1749 Posted : Thursday, January 27, 2022 12:25:31 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Pháp-Việt: Những người « Chân Đăng » và việc giữ gìn phong tục tập quán

27/01/2022 - Minh Anh / RFI
Cách nay hơn 130 năm, những người Đông Dương đầu tiên đã đặt chân đến Nouvelle-Calédonie để làm phu mỏ theo hợp đồng ký kết. Xa quê hương, xa người thân, dù sống và làm việc trong những điều kiện khắc nghiệt, những người « Chân Đăng » - những người « phu mỏ » Bắc Kỳ năm xưa - vẫn gìn giữ và lưu truyền các tập tục cổ truyền cho các thế hệ con cháu.

Vào cuối những năm 1890, để đáp ứng nhu cầu nhân công hầm mỏ, chính quyền toàn quyền Đông Dương tổ chức tuyển dụng đưa người sang làm việc tại Nouvelle-Calédonie. Và thế là những lao động xứ Bắc Kỳ đầu tiên đã đến hòn đảo thuộc Pháp ở Thái Bình Dương ngay từ năm 1891. Phần đông trong số này là tù nhân Côn Đảo. Họ được hứa hẹn có được tự do nếu làm việc tốt một khi đến Nouvelle-Calédonie. Trốn một đất nước nghèo nàn và cuộc sống khốn khổ, họ nuôi ảo tưởng hy vọng sẽ được đổi đời với một hợp đồng lao động đầy hứa hẹn, nhưng đâu có ngờ rằng đó là một kiểu « địa ngục trần gian », thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và đôi khi nhuốm cả máu.

Phu mỏ Bắc Kỳ : Lao động cưỡng bức hay nô lệ da vàng ?

Họ, khoảng 4.000 - 5.000 di dân Việt Nam đầu tiên ở vùng Thái Bình Dương, đã tự gọi mình là những người « Chân Đăng ». Giáo sư Lê Thị Xuyến, nguyên trưởng ban Việt học, khoa Ngôn ngữ và Văn minh Đông Á, đại học Paris-Diderot, có thân phụ, thân mẫu là những người « Chân Đăng » trong một cuộc trò chuyện với RFI Tiếng Việt trước hết lưu ý, việc tìm hiểu và giải thích ý nghĩa thật sự của từ này vẫn còn là một vấn đề gây nhiều tranh cãi.

GS. Lê Thị Xuyến : « Chỉ xin hiểu nôm na, "Chân Đăng" là những người ký hợp đồng để đi làm phu mỏ. Có những định nghĩa cho rằng một hợp đồng 5 năm nhưng vì không được tự do đi lại, dưới chế độ giấy thông hành rồi kiểm soát rất chặt chẽ, người ta gọi nhau và cho đấy như là một dạng bị trói chân. Tôi cho rằng, theo nhà văn Jean Van Mai, cũng là thế hệ con cháu "Chân Đăng" như chúng tôi và cuốn sách của anh viết về những người "Chân Đăng" được giải thưởng từ năm 1981, anh định nghĩa rất đơn giản : Đó là những người ghi tên và đi làm theo hợp đồng. Bản thân anh cũng là người rất tâm huyết và cũng đã đi làm điều tra, đi hỏi rất nhiều người mà tôi tin nguồn đó là tương đối chính xác. »

Trái với những gì được ghi trong hợp đồng, điều kiện làm việc và sinh sống của phu mỏ Bắc Kỳ cực kỳ khắc khổ : Thiếu ăn, thiếu mặc, đôi khi phải làm việc 15 giờ mỗi ngày và tuyệt đối phải đạt sản lượng 20 tấn đất quặng đào được cho một người trong một tháng dưới sự cai quản bất nhẫn của các đốc công da trắng. Đáng chú ý, trong quá trình làm việc, người ta không gọi họ bằng tên mà bằng con số. Giáo sư Xuyến cho rằng đây thật sự là một nỗi mất mát lớn.

« Ngay cả vấn đề này tôi cũng có nhiều thắc mắc. Trong tất cả các sách báo đều nói là để cho dễ gọi, tức là người ta nói là người Pháp để dễ đọc, dễ gọi tên cho đúng người ta gọi bằng con số. Bởi vì phát âm tiếng Việt khó, tất cả các báo đều nói như thế. Nhưng tôi không tin. Cho đến bây giờ khi đọc các tài liệu tôi không tin, vì họ coi những người đi làm phu cho họ như là nô lệ thì đúng hơn. Một số người cũng đã gọi đó là những nô lệ da vàng. »

Ngoài ra, trong chính sách tuyển dụng, thực dân Pháp tuyển nam nhiều hơn nữ do sợ vấn đề sinh đẻ có thể ảnh hưởng đến nguồn lợi kinh tế.

« Bởi vì trong hợp đồng, ngoài chế độ ăn uống, còn có cả chế độ thuốc men. Do vậy, một gia đình có cả vợ và con thì sẽ tổn phí cho họ. Vì chính sách của chế độ thực dân tuyển người dạo đó là cứ 9 người đàn ông và một người đàn bà, nên khi những người sang trước, người ta luôn để ý những chuyến sang sau để tìm đồng hương một phần và một phần khác là xem có người phụ nữ nào không, thì như vậy người ta đã nhắm trước rồi. »

Giữ gìn tập tục : Sự phản kháng thầm lặng chống người da trắng ?

Đôi dòng nhắc lại bối cảnh lịch sử. Nhân dịp Tết Nhâm Dần, giáo sư Lê Thị Xuyến hồi tưởng lại không khí những ngày Tết đầm ấm cùng gia đình khi bà còn nhỏ ở Nouméa, thủ phủ Nouvelle-Calédonie. Điều làm bà cảm động và trân trọng nhất mỗi lần được nghe Ba, Má kể lại vào những năm đầu mới sang là dù phải sống trong những điều kiện khắc nghiệt, những người phu mỏ năm xưa vẫn luôn tìm cách lưu giữ kỹ lưỡng những phong tục cổ truyền Việt Nam để rồi truyền đạt lại cho con cháu. Đó cũng là một hình thức phản kháng thụ động chống lại cách đối xử bất nhân của người da trắng theo như nhận định của một số sử gia.

« Người Việt Nam khi sang đến Nouvelle-Calédonie, trong giai đoạn đầu bắt buộc phải ở theo khu vực, từng khu mỏ. Các tỉnh xa nhau hàng 200, 300 thậm chí 400 cây số, thì ngoài tình bà con, là người Việt Nam, những người cùng quê họ quý trọng nhau lắm, như là ruột thịt. Không những tổ chức Tết của từng gia đình một, mà còn tổ chức theo nhóm, theo đoàn.

Bởi vì, còn có một chi tiết là từ năm 1946, khi được làm ăn tự do, gia đình tôi ở cùng một khu với trên một chục gia đình khác, dù không cùng quê nhưng rất gắn bó với nhau và vẫn sum họp nhau lại để mà cùng tham gia vào các hoạt động. Chẳng hạn như văn nghệ, các chị thì múa nón, cũng có đoàn múa lân, các bậc trên như cha ruột tôi có tham gia một đội tuồng.

Rất tiếc là khi đi tìm tài liệu, thì không có, vẫn chưa tìm được. Ngoài phòng lưu trữ (ở Nouméa) còn có phòng phim ảnh thì tôi lại không xem được do chỉ tập trung vào tư liệu. Nhưng các vở truyền thống mà các cụ hay nhắc đến như Phạm Công Cúc Hoa, Tình Nghĩa Bạn Bè của Lưu Bình – Dương Lễ, hay Thị Mầu Lên Chùa… »

Sau này, khi được tự do đi lại, chợ búa cũng đông đúc hơn. Dù sống xứ người, nhưng những nghi thức ngày Tết vẫn giữ nguyên không khí thiêng liêng. Mâm cỗ Tết của những người « Chân Đăng » ở Nouméa trong những năm 1950 cũng thịnh soạn không kém như ở quê nhà.

« Cho đến bây giờ mấy anh em ngồi nói chuyện với nhau chúng tôi phục các cụ lắm. Không hiểu sao mà tất cả các món ăn cổ truyền dân tộc ngày Tết không thiếu món gì. Cho đến bây giờ, dù đã hơn 70 tuổi, tôi vẫn nhớ từng món ăn ba má tôi hay là sau này dượng tôi làm như bánh chưng, các món miến gà, chân giò nấu măng, bánh cuốn, rau xào với bóng, hay như má tôi còn làm món chè kho, bánh mật nữa, rất là ngon. Sau này, ở trong nước, có thể tôi chưa đi hết, chưa biết hết mọi miền, nhưng bánh mật của má vẫn có một mùi thơm dịu ngọt không thể nào quên được. Về việc tổ chức Tết thì thiêng liêng lắm. Bàn thờ gia tiên là phải sạch sẽ, chuẩn bị Tết hàng tháng trước. Bàn thờ gia tiên bao giờ cũng đủ mâm ngũ quả, các câu đối, hoa, rồi dâng các món ăn mời tổ tiên ông bà về ăn cỗ. »

Tết cổ truyền : Từ Nouméa đến Paris

Giờ sống tại Paris, nhưng giáo sư Xuyến vẫn không quên được không khí háo hức chuẩn bị đón Tết như thế nào của những người « Chân Đăng » thuở xưa.

« Khi chuẩn bị Tết, là vì các anh phải giã giò, mỗi người một tay một chân, tức là, mấy chị em thì rửa lá, má thì đãi đỗ. Khi gói bánh, thì các cụ gói. Sau này thì các cụ truyền lại cho các con, bắt các con là phải học, tập gói bánh. Không khí ngày Tết nó lạ lắm. Ngày Mồng Một, biết chắc chắn là thế nào cũng được mừng tuổi. Không những bố mẹ mừng tuổi mà hàng xóm cũng sẽ mừng tuổi, rồi được mặc quần áo mới. »

Rồi tục nhuộm răng đen, mời trầu, 30 năm ở xứ người nhưng vẫn không mai một…

« Nói về truyền thống dân tộc, cả cụ ông lẫn cụ bà và nhất là cụ bà đều nhuộm răng đen. Suốt hơn 30 năm ở Nouvelle-Calédonie, và cho đến khi về nước, các cụ vẫn để răng đen. Khi có khách đến nhà, bao giờ cũng vậy, các cụ bà mời ăn trầu và những miếng trầu mà các cụ têm, các cụ làm cẩn thận và têm rất đẹp. Cách các cụ bổ quả cau cũng thế, rất trân trọng, rồi các bình vôi ở góc nhà ra sao. Các cụ ông thì không hút thuốc lào bằng điếu cày mà bằng chiếc bát, điếu bát. Khi khách đến nhà, các cụ mời uống nước trà ướp sen hoặc là ướp hoa nhài và cũng có khi có một cái ấm mà nếu đúng như từ các cụ ngày xưa gọi là vò trà, thì là bằng nụ vối ».

Câu chuyện về những người « Chân Đăng » là một câu chuyện dài nhiều đau thương, để lại nhiều hệ quả, cả về chấn thương tâm thần lẫn những chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng người Việt Nam ở Nouvelle-Calédonie. Trong không khí ngày Tết, điều mà giáo sư Lê Thị Xuyến muốn gởi gắm là làm thế nào duy trì những nét đẹp văn hóa dân tộc cho thế hệ mai sau, nhất là cho những người Việt Nam sống nơi đất khách quê người.

Cái không khí Tết ở Nouméa khó quên đó nay đã được giáo sư Xuyến, khi còn giảng dạy truyền đạt lại cho nhiều lớp thế hệ sinh viên. Hàng năm, cũng vào dịp Tết, sinh viên Việt Học tại trường đại học Paris 7 vẫn háo hức chuẩn bị đón Tết Nguyên đán. Cũng bàn thờ tổ gia tiên, bánh chưng xanh, dưa hành tím, câu đối đỏ. Cũng những cảnh múa lân và trình diễn văn nghệ như ngâm Kiều… chỉ thiếu mỗi tiếng pháo vang rộn rã mà thôi !


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1750 Posted : Saturday, January 29, 2022 1:36:53 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Đen Vâu - Mang sự tử tế vào âm nhạc

29/01/2022 - Gia Trình / RFI
Hiếm có nghệ sỹ trẻ tạo được ảnh hưởng sâu rộng với khán giả Việt Nam như Đen. Trong vòng 5 năm trở lại đây, những sáng tác của Đen luôn là thỏi nam châm khổng lồ với khán giả trẻ. Bản hit mới nhất Mang tiền về cho mẹ làm dậy sóng trong dịp Tết năm nay.

Mang tiền về cho mẹ, Mang Tết về nhà

Bản hit mới nhất Mang tiền về cho mẹ báo hiệu một năm mới khá suôn sẻ cho Đen. Trong hai năm liên tiếp, hai bản hit của Đen đều trình làng vào dịp Tết. Năm 2021, anh bắt tay với Justa Tee trong bản nhạc đậm không khí Tết là Đường về nhà.

Cho dù không được đánh giá cao như các ca khúc trước như Trốn Tìm và Hai triệu năm, Mang tiền về cho mẹ vẫn nổi đình đám nhờ những vần thơ nghe rất bắt tai "Mang tiền về cho mẹ ; Đừng mang ưu phiền về cho mẹ". Bài hát tạo được hiệu ứng truyền thông sâu rộng nhờ sự tính toán có chủ đích nhắm vào dịp Tết. Hơn thế, công thức mà Đen ưa thích là hợp tác với một nghệ sỹ khác như Min, Biên, MTV để tạo được giai điệu hơi hướng pop trong phần bridge (chuyển bài). Anh ưa thích kết hợp với giọng nữ để kiềm chế sự thô mộc, nổi loạn của một rapper. Năm nay, anh mời ca sỹ Nguyên Thảo hòa giọng để tạo điểm nhấn nhẹ nhàng ca ngợi người mẹ, mái ấm gia đình.

Những đứa trẻ rồi sẽ đi xa nhà ; Sẽ có rất nhiều hành trình qua trong đời ; Mặc dù đời có lúc chẳng được như mong đợi : Rời xa mái nhà đừng hòng còn ai nuông chiều (trích Mang tiền về cho mẹ, 2022).

Cách tiếp cận của Đen luôn mới mẻ hơn so với những ca khúc đón Tết, gia đình sum họp. Thứ nhất, Đen đi theo một lối rất Tây về tựa đề tác phẩm. Nhạc Việt rất hiếm có bài hát có tựa đề là Tiền. Cách Đen đặt tên bài hát luôn gây tranh cãi vì ngôn ngữ đường phố, sự thoải mái, suồng sã như tựa đề Anh dek cần gì nhiều ngoài em. Các nghệ sỹ phương Tây ví dụ như ABBA, họ có thể đặt tựa đề bài hát thực dụng như Tiền tiền tiền (Money Money Money) để nói áp lực bươn trải kiếm tiền. Trái lại, phần lớn nhạc sỹ Việt né tránh sự thực dụng và thương mại trên tiêu đề tác phẩm âm nhạc. Điều này khác hoàn toàn với rapper Đen, anh khai thác sự thực dụng trong cuộc sống hiện đại nhưng theo cách tử tế.

Thứ hai, bài hát không có chữ Xuân hay Tết nào nhưng người nghe cảm nhận rất rõ không khí Tết. Đơn giản, Đen biết kết hợp ca từ, âm nhạc, hình ảnh video clip tạo thành câu chuyện hoàn chỉnh, đồng bộ hóa cao. Cái Tết truyền thống luôn có ý nghĩa văn hóa quan trọng trong đời sống người Việt. Bài hát đề cập tới áp lực mưu sinh của cá nhân trong gia đình nhưng đề cao tình cảm yêu thương trong gia đình, nhất là người mẹ.

Mẹ bán lưng cho trời bán mặt cho đất ; Mẹ dạy đôi chân đừng dao động như con lắc ; Và nếu có nhiều tiền con sản xuất son môi ; Màu cho các mẹ con đặt tên là son sắt (trích Mang tiền về cho mẹ, 2022).

Ngôi sao của dòng nhạc underground (không chính thống)

Trưởng thành từ dòng nhạc underground (không chính thống), Đen (hay còn gọi là Đen Vâu) vươn lên thành một trong những nam nghệ sỹ có tầm ảnh hưởng nhất định tới giới trẻ Việt Nam.

Anh tên thật là Nguyễn Đức Cường, sinh năm 1989 tại Hạ Long, Quảng Ninh. Cuộc sống khó khăn đã khiến anh nghỉ học phổ thông trung học, lao vào con đường kiếm sống khá sớm. Từng làm công nhân vệ sinh bãi biển Hạ Long trong 7 năm, Đen nghỉ việc hỗ trợ em trai mở quán cà phê kiếm sống. Tuy nhiên, chất nghệ sỹ trong Đen phát huy khá sớm, anh viết rap từ hồi học phổ thông. Năm 2011, Đen tạo được dấu ấn đầu tiên trong chương trình Bài hát Việt với ca khúc Cây Bàng. Bài hát đoạt giải Khán giả yêu thích nhất giúp tên tuổi Đen xích lại gần khán giả.

Đếm hết bao nhiêu người qua đây ; Khắc tên bao nhiêu lằn lên cây ; Đếm hết bao nhiều mùa rụng lá, đếm cả bao vòng đời ta long đong : Lúc bé ta nô đùa nơi đây ; Xế úa tay ta vịn nơi cây (trích Cây bàng, 2011).

Sự nổi tiếng đến với Đen khá tình cờ. Trong chuyến đi xuyên Việt, anh hát cho mọi người nghe tại mỗi điểm dừng chân. Sau đó, Đen bất ngờ được mời hát tại Huế trong hành trình đó với cát-sê khiêm tốn 4 triệu đồng. Nhưng đó là bước ngoặt với cuộc đời anh, một thanh niên đam mê nhạc rap dành cả thời đi học cấp 3 viết lời kín quyển vở.

Đen liên tiếp gây được sự chú ý với các bản hit như Đưa nhau đi trốn, Ngày lang thang, Dưới bóng mặt trời từ năm 2014 đến 2016. Anh đưa dòng nhạc underground xích gần khán giả nhờ trải nghiệm sống bươn trải của mình. Cần nhấn mạnh rằng mạng xã hội như kênh Youtube đóng vai trò lớn để lan tỏa hấp lực của Đen với khán giả trẻ tuổi. Số lượt xem các ca khúc của Đen trên Youtube vượt mốc trên 100 triệu lượt. Trong Đưa nhau đi trốn, anh viết cho giới trẻ muốn thoát khỏi áp lực mệt mỏi cuộc sống, tìm đến những trải nghiệm mới.

Ah em ơi đi trốn với anh ; Mình đi đến nơi có biển bạc núi xanh ; Chạy con xe anh chở em tròng trành mình phóng tầm mắt ngắm chân trời mới toanh ; Mình ngủ một giấc mà không cần báo thức ; Giờ này mọi khi anh đang trong ca trực ; Em thì đang lo ngày mai giảng đường ; Ôi những thứ chán chường không tẹo nào háo hức (trích Đưa nhau đi trốn, 2015).

Phía sau thành công

Có khá nhiều yếu tố lý giải cho sự thành công của Đen. Thứ nhất, ca sỹ lấp được khoảng trống rất lớn trong nhạc Việt với dòng nhạc độc lập (indie), underground (không chính thống). Ca từ bài hát đời thường, dung dị nhưng không thô tục, xoáy vào thị hiếu lớp trẻ. Nhiều tờ báo gọi Đen là rapper tử tế nhất, khác xa với hình ảnh rapper bụi bặm phương Tây với ca từ dung tục. Ca khúc Bài này Chill phết, khán giả trẻ tìm được hình ảnh thế hệ Thiên niên kỷ và Z đắm chìm trong xã hội quay cuồng áp lực.

Trời thả vạt nắng khiến đám tóc em hoe vàng ; Chiều nay đi giữa thành phố em bỗng thấy sao mơ màng ; Tìm cho mình một không gian bật bài nhạc làm em chill ; Tâm hồn em phiêu dạt theo áng mây bên trời (trích Bài này chill phết, 2019).

Thứ hai, âm nhạc của Đen có tính nội dung mới mẻ và độ thẩm thấu cao. Mỗi bài hát đều là những câu chuyện nhỏ, tính triết lý cài cắm khéo léo, ví dụ như bài Trốn tìm : Nhiều khi ta muốn ta được bé lại ; Để khi đi trốn có người đi tìm. Để làm được vậy, anh luôn có êkip hoàn chỉnh từ bài hát, clip âm nhạc, bè phụ họa và bối cảnh thực hiện công phu. Ca khúc Hai triệu năm gây được ấn tượng mạnh mẽ nhờ video clip khi Đen ngâm mình trong nước suốt 5 giờ để hoàn thành clip. Nam ca sỹ ngâm mình dưới nước biển trong hai khung cảnh biển lặng và mưa rơi. Phần lớn các ca khúc Đen đều có độ trầm, màu sắc man mác buồn. Cái tôi của thế hệ trẻ lạc lõng giữa ba thời: quá khứ - hiện tại - tương lai. Nỗi cô đơn luôn là cảm xúc cháy bỏng trong huyết quản của họ.

Anh cô đơn giữa tinh không này ; Muôn con sóng cuốn xô vào đây ; Em cô đơn giữa mênh mông người ; Và ta cô đơn đã hai triệu năm (trích Hai triệu năm, 2019).

Đen là hiện thân của tầng lớp nghệ sỹ mới, trẻ trung, đa tài như Lê Cát Trọng Lý. Họ có thể sáng tác nhạc, hát, biên tập, chế biến món ăn tinh thần mới lạ phù hợp thị hiếu của khán giả. Quan trọng hơn, Đen Vâu mang tới sự tử tế cho dòng nhạc underground, thể loại luôn bị đánh giá thấp hơn giá trị thực.

(Theo Thanh Niên, VnExpress, Wikipedia)


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1751 Posted : Sunday, January 30, 2022 12:20:07 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

“BỨC CHÂN DUNG NGƯỜI PHỤ NỮ BÊN NGỌN LỬA” : Điều đẹp đẽ là điều sống trong kí ức

14/01/2022 - Lệ Thu / RFI
Không ồn ào náo nhiệt và mạnh mẽ với những hình ảnh gợi dục tính hay bạo liệt tình ái, “Bức chân dung người phụ nữ bên ngọn lửa” cứ thế dịu dàng dành trọn cho mình tình yêu của rất nhiều nhà phê bình phim cũng như khán giả, đồng thời chinh phục cả Liên hoan phim Cannes 2019, giải BAFTA, Goya và César năm 2020 bằng nhiều đề cử cùng các giải thưởng danh giá.

Là một bộ phim chính kịch cổ trang đề cập tới tình yêu đồng giới của hai cô gái trong bối cảnh nước Pháp cuối thế kỉ 18, phim không mang trong nó những điểm bùng nổ, những mâu thuẫn gay gắt hay những nút thắt khó gỡ. Tất cả cứ nhẹ như gió, lặng như mây một cách “rất Pháp”. Nữ đạo diễn, đồng thời là biên kịch, Céline Sciamma đã vô cùng thành công với thủ pháp riêng của mình để vẽ ra một bức tranh đẹp, đầy sống động về những người phụ nữ luôn có khát khao mạnh mẽ được sống bình đẳng, tự do và hướng tới tương lai.

Truyện phim xảy ra vào cuối thế kỉ 18, khi mà địa vị của phụ nữ trong xã hội Pháp vẫn chưa được đề cao và tôn trọng, nên câu chuyện mang nặng trong nó sự bứt phá, ước vọng nữ quyền, đồng thời là tiếng nói làm chủ cuộc sống của mình của hai nhân vật chính là Héloise và Marianne.

Gia đình Héloise sống trên một hòn đảo ở vùng Bretagne, Pháp. Cha của cô là một bá tước, sau khi ông mất đi, ba mẹ con cô cần phải có một người rể để giữ gìn gia sản. Một người đàn ông ở Milan, Ý, ngỏ ý muốn cưới một trong hai cô con gái. Thay vì chấp nhận đám cưới không mong muốn, chị gái Héloise đã nhảy xuống vực tự vẫn, để “định mệnh” này lại cho em gái của mình. Bản thân Héloise được nuôi dạy trong tu viện nhiều năm, giờ đây, cô được mẹ đưa về để gánh vác trọng trách này.

Tất cả bắt đầu khi Marianne, cô họa sĩ ở Paris, được mời đến nhà vẽ bức chân dung của Héloise để gửi cho người chồng tương lai của cô xem mặt trước khi quyết định đám cưới. Những người đàn ông không hề xuất hiện trong phim, cả cha của Héloise lẫn người chồng chưa cưới ở Milan, tuy nhiên, áp lực của họ đè nặng lên những nhân vật chính, từ đó, tất cả bùng lên như một ngọn lửa nhỏ âm ỉ nhưng nồng ấm lan tỏa.

Bùng cháy đam mê

Cứ ngỡ chỉ là một công việc bình thường, thì hóa ra, Marianne đã tìm thấy ngọn lửa của nghệ thuật trong cô và khơi dậy lửa đam mê đã sẵn sàng bùng cháy bất cứ lúc nào của Héloise. Sự xuất hiện của cả hai cô gái đều để lại những dấu ấn tuyệt vời, một họa sĩ đầy mãnh mẽ quyết đoán và một cô tiểu thư luôn mong muốn bình đẳng tự do.

Marianne một mình trên chiếc thuyền đi tới đảo, bộ họa cụ của cô bị rơi xuống biển. Tất cả những người đàn ông ngồi trên thuyền đều nhìn cô thản nhiên, không một ý định giúp đỡ. Cô ngay lập tức cởi bỏ áo khoác, bất chấp giá lạnh, lao xuống để vớt chúng lên. Ngay cả khi người ta đưa cô tới bãi đá lởm chởm và chỉ cho cô đường đến lâu đài thì cũng vẫn là một mình cô, vác trên người những thùng gỗ đựng toan vẽ, bước đi mạnh mẽ không ngừng.

Còn Héloise, cô yêu cuộc sống ở tu viện hóa ra bởi vì với cô, “bình đẳng là một cuộc sống dễ chịu”. Ở đó, cô được đọc sách, được hát và được nghe nhạc, dù cho đó chỉ là những bản nhạc buồn và chưa từng được biết tới một buổi hòa nhạc đúng nghĩa. “Chúng ta giống nhau”, đã có lúc Héloise nói với Marianne như thế, khi mà cô họa sĩ cứ ngỡ cô có nhiều sự tự do hơn Héloise. Tất cả họ đều đang sống trong thời đại mà phụ nữ vẫn phải biết vâng lời, không cần Yêu, chỉ cần gật đầu.

Từ đầu phim, Marianne vô cùng tò mò về Héloise bởi cô tiểu thư chỉ được nhắc đến qua người hầu, qua bà bá tước. Lần đầu tiên họ gặp nhau, Marianne đứng sau lưng Héloise, vội vã và hoảng hốt chạy đuổi theo cô tới gờ đá bên miệng vực, lo sợ cô sẽ nhảy xuống như chị gái của cô. Nhưng không, Héloise đã dừng lại ngay đó, đôi mắt to hào hứng và đôi môi nhỏ khẽ mở ra, thở hổn hển. “Em mơ tới điều này lâu rồi”. Cô nói với Marianne. Cô họa sĩ cứ ngỡ ý của tiểu thư là nhảy xuống vực, nhưng Héloise đã trả lời hồn nhiên. Lần đầu tiên, cô được chạy.

Rồi cứ thế, tình yêu nảy nở trong họ như cái chồi nhỏ mọc lên giữa những mặn mòi của biển cả. Bộ phim không hề có âm nhạc nhưng ba phân đoạn âm nhạc vang lên chính là ba khúc tự tình len lỏi vào nhân vật và cả người xem, khiến cho tình yêu đó trở thành điều hiển nhiên khó cưỡng.

Khúc đầu tiên là khi Marianne lột tả một cách vụng về bản nhạc cô yêu thích trên cây phong cầm ở trong lâu đài cho Héloise nghe. Không phải là một nhạc sĩ, cũng không biết chơi đàn, nhưng cái cách mà cô họa sĩ miêu tả âm nhạc bằng vài nốt chủ đề cùng những lời lẽ đẹp đẽ đã thắp ngọn lửa nhỏ nhen nhóm trong Héloise. Âm nhạc là tiếng côn trùng, tiếng sấm chớp, tiếng mưa.

Khúc thứ hai, ấn tượng hơn, đậm đặc hơn, gợi tình hơn, là khi họ cùng nhau tham gia một buổi hội họp của nhóm phụ nữ nông dân trong lúc bà bá tước đi vắng. Tất cả cùng tập trung quanh ngọn lửa, vỗ tay và hát. Giọng của họ hòa vào nhau, như một bản Accapela chập trùng sóng, lên xuống vỗ về, khi ào ạt, khi dập dìu. Đó cũng là lúc tà váy của Héloise bắt lửa, bùng cháy.

Ngọn lửa được nhen nhóm đã đến lúc được tưới tắm. Nụ hôn họ trao nhau ngập ngừng trong hốc đá. Những chủ động yêu đương dưới ánh lửa bập bùng trong phòng khách. Những phút giây ân ái bằng sự êm dịu đẹp đẽ không khoa trương gợi dục. Đó là tình yêu không chỉ của hai người đàn bà, đó là khát vọng được Yêu rất Con Người.

Lần cuối, âm nhạc vang lên, chính là khúc nhạc dạo đầu mà Marianne đã từng chơi cho Héloise nghe nhưng lần này là trong nhà hát lớn với dàn nhạc giao hưởng. Họ ngồi hai bên hàng ghế đối diện nhau. Chỉ Marianne biết tới sự có mặt của Héloise. Cô lặng ngắm tình yêu của mình còn Héloise thì khóc. Phân đoạn cuối phim ấy tưởng như dài mãi và lưu giữ mãi không bao giờ kết thúc.

Kí ức là điều sống mãi

Có một chi tiết vô cùng hay và đắt giá mà đạo diễn kiêm biên kịch phim đã làm được, đó là việc Héloise không cho ai vẽ mình vì cô chưa đồng ý đám cưới này. Vì thế mà khi Marianne bắt đầu bức vẽ đầu tiên, cô phải giả làm người bạn đồng hành được thuê để đi dạo cùng Héloise. Cô phải ghi nhớ hình ảnh của tiểu thư trong tâm trí và vẽ nó lại. Vẽ bằng trí nhớ. Người ta nhận ra đây chính là sự gửi gắm của tác giả tới người xem, rằng dường như sống với nhau trong hoài niệm mới là thứ tình cảm trân quý nhất, là sống trong lòng nhau.

Chuyện tình buồn trong thần thoại Hy Lạp giữa Orpheus và Eurydice là chìa khóa của cái kết phim, lý giải tại sao hai cô gái đã không bỏ trốn để được sống bên nhau trọn vẹn mà phim vẫn có một Happy Ending đúng nghĩa. Khi họ đọc sách tới đoạn Orpheus quay người lại và Eurydice phải mãi mãi ở lại dưới địa ngục, mãi mãi chia cắt, ai cũng tỏ ra thương tiếc, thậm chí có phần trách cứ Orpheus thì Héloise đã nói có lẽ Eurydice là người đã nói “Hãy quay lại”. Phải chăng, đó là Eurydice khẳng định cái Nữ Quyền của mình, quyền được tự quyết số phận của mình? Nàng chỉ muốn sống trong kí ức với Orpheus mà thôi?

Người ta không lý giải nữa. Người ta chỉ để câu chuyện ở đó để quay lại với tình yêu giữa Marianne và Héloise. Vì yêu mà cô họa sĩ đã trở nên hằn học, không muốn trao Héloise cho người khác, không muốn hoàn thiện bức chân dung, không ủng hộ tiểu thư cưới người đàn ông ở Milan. Đây là lúc Héloise cảm thấy người tình đang muốn làm chủ cô chứ không cảm thông cho cô. Và cũng như Eurydice, cô là người lựa chọn cuộc sống cho mình là tiếp tục bước tiếp, làm trọn bổn phận của một người con với gia đình và lưu giữ những đẹp đẽ trong hoài niệm.

Marianne vẽ gương mặt Héloise trong miếng vòng cổ của mình và cô tự họa mình vào trong một cuốn sách của Héloise, trang 28. Họ lưu giữ trong nhau như thế, không ồn ào. Để rồi, vài năm sau đó, khi Marianne xuất hiện trong một buổi triển lãm tranh, cô đã bần thần đứng ngắm bức tranh một họa sĩ nào đó vẽ chân dung Héloise và con của cô, trên tay vẫn đang cầm cuốn sách và ngón tay lật giở trang sách số 28, trang sách có hình của Marianne.

“Bức chân dung người phụ nữ trong ngọn lửa” là bức vẽ xuất hiện ở đầu phim, để từ đó, câu chuyện tình được gợi nhớ lại trong tâm trí Marianne. Bức vẽ hoàn toàn không phải là một bức chân dung đúng nghĩa vì nó vẽ Héloise ở khoảng cách khá xa, không rõ gương mặt cô. Một người phụ nữ đứng giữa khung cảnh chiều tà, áng sáng chỉ còn le lói, bầu trời chuyển tối và điểm sáng nổi bật nhất chính là tà váy đang bốc cháy.

Đó, đích thực là một bức chân dung tuyệt mỹ bởi nó lột tả được cái nội dung bên trong con người, thể hiện được những khao khát mãnh liệt ở một người phụ nữ luôn muốn bứt phá, được sống với chính mình và có quyền tự quyết với cuộc đời mình. Dù biết rằng cuộc đời ấy có thể không hạnh phúc hay sung sướng như ý, như là cách Héloise đã chọn yêu Marianne và chọn vẫn lấy chồng để cứu vãn gia đình, nhưng, vẫn là một sự lựa chọn đầy mạnh mẽ và bùng cháy.





Hoàng Thy Mai Thảo  
#1752 Posted : Tuesday, February 1, 2022 9:01:46 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)


Trò chơi dân gian Nu Na Nu Nống và võ sĩ Joe Louis tuổi Dần

01/02/2022 - Thanh Hà / RFI
Nu Na Nu Nống, một trò chơi dân gian bị chìm vào quên lãng, một huyền thoại trong làng quyền anh thế giới cầm tinh con Cọp và những năm Dần lẫy lừng trong sự nghiệp của « Hổ Chúa » Joe Louis (1914-1981). Nhà nghiên cứu Nguyễn Dư, tại Lyon thử giải đáp về ý nghĩa và xuất xứ của trò Nu Na Nu Nống. Từ Chicago, nhạc sĩ Dương Hồng Kỳ nhìn lại sự nghiệp của Joe Louis trong bối cảnh chính trị đặc biệt của nước Mỹ trước Thế Chiến Thứ Hai.

Nhảy lò cò, khiêng kiệu, mèo bắt chuột, đánh chuyền… vẫn còn là những trò chơi được học trò Việt Nam ưa chuộng. Hiếm hơn một chút là cơ hội thả diều, đấu pháo đất. Bên cạnh đó có những trò chơi bắt đầu chìm vào quên lãng : đó là những trò chơi « hiền lành » như chi chi chành chành, kéo cưa lửa xẻ, thả đỉa ba ba. Không biết trẻ con Việt Nam ngày nay có còn chơi trò Nu Na Nu Nống hay không ? Chơi như thế nào, « Nu Na Nu Nống » nghĩa là gì và xuất xứ của trò chơi ấy từ đâu ?

Trong tạp chí ngày đầu xuân Nhâm Dần RFI tiếng Việt mời nhà nghiên cứu Nguyễn Dư trả lời các câu hỏi trên. Trước hết ông nhắc lại Nu Na Nu Nống chơi như thế nào ?


Nhà nghiên cứu Nguyễn Dư- Lyon

« Không biết trẻ con Việt Nam ngày nay có còn chơi Nu na nu nống không? Với cái đà đô thị hoá như bây giờ thì khó mà chơi được. Nơi nào cũng mở mang, thi nhau xây nhà cao tầng. Mỗi thước đất là một cục vàng. Tìm được một góc vỉa hè thông thoáng để chơi không phải là chuyện dễ.

Nu Na Nu Nống là trò chơi gì mà đòi hỏi khó khăn như vậy?

Chẳng có gì là khó khăn. Ngược lại, Nu Na Nu Nống rất dễ chơi.

Con trai, con gái đứa nào muốn chơi thì ngồi cạnh nhau, duỗi hai chân ra phía trước, xếp thành hàng ngang. Đứa làm trưởng trò ngồi giữa hoặc ngồi đầu hàng phía tay trái hay tay phải tuỳ ý. Trưởng trò dùng tay lần lượt chạm vào bàn chân những đứa khác. Vừa chạm vừa hát bài Nu Na Nu Nống.

Nu Na Nu Nống

Cái cống nằm trong

Cái ong nằm ngoài

Củ khoai chấm mật

Phật ngồi phật khóc

Con cóc nhảy ra

Con gà ú hụ

Bà mụ thổi xôi

Nhà tôi nấu chè

Tè he chân rụt.

Chạm hết hàng chân thì quay trở lại, tiếp tục cho đến hết bài hát.

Tiếng cuối cùng của bài hát rơi vào chân nào thì chân ấy phải rụt về. Trò chơi tiếp tục lại từ đầu bài hát. Cứ như vậy, cho đến bàn chân cuối cùng. Đứa cuối cùng này bị thua, phải làm trưởng trò chơi ván khác.

Muốn cho trò chơi tăng thêm hồi hộp, thú vị thì trưởng trò có thể ngân nga kéo dài tiếng cuối cùng rồi bất chợt vung tay chạm bất cứ chân nào. Chơi như vậy bắt buộc đứa nào cũng phải chăm chú.

Nu Na Nu Nống không cần chạy nhảy, hò hét. Không làm dơ bẩn chỗ chơi. Người lớn có vẻ bằng lòng cái trò ‘dễ thương’ này ».

Một trò chơi xuất hiện từ khi nào ?

Nguyễn Dư : « Ngay cả Ngô Quý Sơn, người biên khảo về các trò chơi của trẻ con, cũng không trả lời được. Kể cả những người giúp ông đi điều tra, ghi chép thông tin cũng không ai biết nghĩa là gì. Có lẽ vì vậy mà Ngô Quý Sơn mới đi đến kết luận là tên Nu na nu nống không có nghĩa. Tuy nhiên, Ngô Quý Sơn cũng cho biết một điều bên lề là những cộng sự già nua nhất của ông lúc bé cũng đã từng chơi Nu Na Nu Nống. Dựa vào bằng chứng này, ông cho rằng trò chơi Nu Na Nu Nống đã có từ lâu.

Sách Jeux d´enfants du Vietnam (Trò chơi của trẻ con Việt Nam) của Ngô Quý Sơn xuất bản năm 1943. Tạm cho là cộng sự già nua nhất của Ngô Quý Sơn lúc này thọ khoảng 70 tuổi. (1943 – 70 = 1873). Như vậy thì trò chơi Nu na nu nống phải có từ trước năm 1884, trước ngày kí hiệp ước Patenôtre công nhận Pháp đô hộ nước ta. Có thể khẳng định rằng Nu na nu nống là một trò chơi Việt Nam).

Có nhiều bài hát Nu Na Nu Nống. Ngắn gọn nhất có lẽ là bài:

Nu na nu nống

Thằng cống cái cạc

Chân vàng chân bạc

Đá xỉa đá xoi

Đá đầu con voi

Đá chân thì rụt

Các bài hát đều bắt đầu bằng câu Nu na nu nống. Trừ một bài:

Nu nả, nu na

Nở ra tua túa

Nổ túa lên trời

Nổ rơi xuống đất

Nổ bật nắp vung

Nổ tung nón lá

Nu nả, nu na.

Tất cả các bài hát đều có cặp từ Nu na. Điều này cho thấy rằng Nu na là từ chính. Nu nả hay Nu nống là từ phụ, từ lắp láy của Nu na ».

Chữ nghĩa xuất phát từ chữ Hán

Nhà nghiên cứu Nguyễn Dư giải thích : « Việt Nam tự điển của Hội Khai Trí Tiến Đức định nghĩa : Nu na là: Một trò chơi của trẻ con, ngồi duỗi chân ra mà đếm. Nghĩa rộng của Nu na là : Ngồi thong thả nhàn hạ. Công việc không có, ngồi nu na với nhau cả ngày.

Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức và Lê Ngọc Trụ định nghĩa: Nu na là: Đồ chơi của trẻ con như cái nghiên mực, đáy thật mỏng, để giáng úp xuống cho nổ. Chơi nu na, nắn nu na.

(Chơi nu na của Lê Văn Đức được tranh Oger gọi nôm na là Trẻ con đánh pháo bằng đất)

Tự điển Việt Hoa Pháp của Gustave Hue cũng định nghĩa Nu na nu nống là một trò chơi. Nhưng G. Hue lại đưa ra một câu nói khó hiểu làm thí dụ: Chồng đống mà nu na nu nống.

Chồng đống là trò chơi Chồng đống chồng đe của trẻ con.

Người chơi đứng hay ngồi thành vòng tròn, hai nắm tay đưa ra đằng trước, chồng lên nhau. Tất cả chất thành một đống cao. Trưởng trò vừa hát bài Chồng đống chồng đe vừa đưa tay đụng lần lượt cái đống nắm tay…

Chồng đống chồng đe

Con chim le lưỡi

Nó chỉ thằng nào?

Nó chỉ thằng này.

Cách chơi Chồng đống chồng đe tương tự Nu Na Nu Nống. Một đằng chồng tay, một đằng xếp chân. Chồng đống mà nu na nu nống. Nói rõ hơn là Chồng đống mà chơi Nu na nu nống. Nghĩa là muốn chơi Nu Na Nu Nống thì phải có thêm trò chơi Chồng đống. Vô lí! Phải chấp nhận rằng Nu Na Nu Nống của câu nói không phải là một trò chơi. Nu na nu nống còn có nghĩa gì khác.

Nói tóm lại, ba cuốn từ điển cho thấy Nu na (nu nống)có thể là một trò chơi, một thứ đồ chơi hay một trạng thái như… ngồi thong thả, nhàn hạ.

Nghĩa thứ ba thật bất ngờ, thú vị. Nu na là Ngồi thong thả, nhàn hạ. Có một bài ca dao chế giễu tục Tảo hôn (Lấy vợ sớm) dùng nghĩa này:

Chồng lên tám, vợ mười ba

Ngồi rỗi nu nống nu na đỡ buồn

Mười tám vợ đã lớn khôn

Nu na nu nống chồng còn mười ba

Mẹ ơi ! Con phải gỡ ra

Chồng con nu nống nu na suốt ngày

Đêm nằm khắc khoải canh chầy!

Cô vợ trẻ than thở với mẹ rằng anh chồng bé con chỉ biết ban ngày thong thả ngồi chơi, ban đêm lăn ra ngủ khì. Nu Na (Nu Nống) đúng là trạng thái thong thả, nhàn hạ.

Tranh Oger có tấm vẽ trẻ con chơi Nu na nu nống. Tên tranh bằng chữ Hán là Nô na. Nô na nghĩa là gì?

Nô: Đầy tớ. Ngày xưa con cái kẻ có tội phải vào làm đầy tớ cho nhà quan gọi là nô (Đào Duy Anh).

Nô: Đứa ở. Luật ngày xưa người nào có tội thì bắt con gái người ấy vào hầu hạ nhà quan, gọi là nô tì. Về sau kẻ nào nghèo khó bán mình cho người, mà nương theo về họ người ta cũng gọi là nô (Thiều Chửu).

Nô bộc là đầy tớ trai. Nô tì là đầy tớ gái.

Na: An nhàn. Hữu na kì cư là Chỗở an nhàn (Thiều Chửu).

Na (Nghỉ): En paix, tranquille (an nhàn), se reposer (nghỉ ngơi) (Génibrel).

(Từ điển Đào Duy Anh không có Na nghĩa là an nhàn, nghỉ ngơi).

Nói tóm lại, Nô na nghĩa là Đầy tớ lúc được an nhàn, nghỉ ngơi. Đầy tớ được an nhàn, nghỉ ngơi có thể hiểu là lúc được chơi đùa. Nghĩa rộng của Nô na là Đầy tớ chơi đùa lúc được an nhàn, nghỉ ngơi.

Nô na của chữ Hán bị nói sai hay nói trại thành Nu na của tiếng Việt.

Nô na ban đầu nghĩa là Đầy tớ (chơi đùa) lúc an nhàn. Nô na bị bóp méo thành Nu na. Cuối cùng, Nu na (nu nống) được hiểu theo nghĩa là Trò chơi của trẻ con.

Nu na là trò chơi chứ không phải là đồ chơi.

Nu na có thể là trò chơi Nặn pháo bằng đất. Nu na không phải là cái pháo bằng đất.

Đầy tớ được giải phóng, được mời vào cùng chơi đùa với trẻ con.

Vui vẻ cả làng. Tha hồ Nu Na Nu Nống!

Huyền thoại Cọp Chúa Joe Louis

Nhâm Dần nói chuyện Cọp : năm nay là năm tuổi của rất nhiều vĩ nhân trên thế giới, như nữ hoàng Anh, Elizabeth II, ca sĩ người Mỹ Lady Gaga hay ông vua quần vợt Tây Ban Nha, Rafael Nadal. Nhìn về quá khứ lịch sử thể thao Hoa Kỳ từng rất tự hào với ông Cọp Chúa Joe Louis sinh năm Giáp Dần và những nhăm Dần luôn là những cột mốc quan trọng trong gần 20 năm sự nghiệp của ông. Từ Chicago nhạc sĩ Dương Hồng Kỳ phác họa lại chân dung của huyền thoại da màu cầm tinh con Cọp mang tên Joe Louis :

Nhạc sĩ Dương Hồng Kỳ ngược thời gian nhìn lại huyền thoại quyền anh Joe Louis : « Nhà vô địch thế giới Quyền Anh hạng nặng nổi tiếng bậc nhất lịch sử có lẽ là Joe Louis của Hoa Kỳ. Joe Louis tên thật là Joe Louis Barrow, nhưng khi đề cập đến nhà vô địch này, ai cũng chỉ gọi tắt là Joe Louis. Và Joe Louis "cầm tinh con cọp", tức tuổi Dần.

Joe Louis sinh năm 1914 (năm Giáp Dần) tại Chambers County, thuộc tiểu bang Alabama, là con của Monroe và Lillie Barrow. Cha của ông ta (Monroe) là người da màu nhưng ít nhiều cũng có mang thêm dòng máu Âu Châu, còn mẹ (Lillie) có nửa dòng máu Cherokee (tên một bộ lạc thổ dân da đỏ).

Sự nghiệp của Joe Louis bắt đầu từ năm 1934 và chấm dứt vào năm 1951. Ông ta giữ chức vô địch từ năm 1937 cho đến 1949 khi ông ta giải nghệ lần thức nhất. Trong suốt thời gian này, ông ta đã bảo vệ chức vô địch 25 lần trong 13 năm, tất cả đều là kỷ lục tuyệt đối của tất cá các hạng trong bộ môn Quyền Anh. Lúc giải nghệ (lần thứ nhất 1949), Joe Louis đã đấu tất cả 61 trận, thắng 60, chỉ thua có 1.

Mỉa mai thay, chính trận thua của Joe Louis lại là đề tài được bàn đến nhiều nhất. Đó là trận thứ 28 trong đời làm võ sĩ của ông ta vào năm 1936. Sau khi thắng liên tiếp 27 trận (với 0 trận thua), Joe Louis được xem là võ sĩ số 1 của Quyền Anh, là nhà vô địch chưa mang đai. Đối thủ của Joe Louis trận đó là Max Schmeling người Đức, từng giữ qua chức vô địch Quyền Anh hạng nặng. Max Schmeling từng bị một cựu vô địch khác của Hoa Kỳ là Max Baer hạ đo ván trong khi chính bản thân Max Baer từng bị thảm bại dưới tay Joe Louis nên không ai nghĩ Joe Louis có thể thua được. Nhưng ai có ngờ đâu Max Schmeling đã âm thầm nghiên cứu lối đánh của Joe Louis. Và khi thượng đài, trước sự ngạc nhiên của tất cả mọi người, Schmeling đã chế ngự được minh tinh số 1 của Quyền Anh lúc bấy giờ bằng cách hạ gục Joe Louis vào hiệp thứ 12. Nhưng điều sỉ nhục cho Joe Louis nhất không phải là bại trận mà là thái độ của lãnh tụ Đức Quốc Xã Hitler khi vinh danh Max Schmeling, đưa đi khắp Âu Châu, hãnh diện khoe rằng người Đức không thể thua ai được, nhất là dân da màu ».

Khi người Mỹ da trắng hãnh diện vì một huyền thoại da màu

Nhạc sĩ Dương Hồng Kỳ nhấn mạnh đến ý nghĩa cuộc phục thù : «Joe Louis phải đợi đến tháng 6 năm 1937, sau 8 trận thắng nữa mới được quyền đụng đương kim vô địch James Braddock (Hoa Kỳ) lúc bấy giờ. Joe Louis đã hạ đo ván James Braddock vào hiệp thứ 8 để đoạt chức vô địch thế giới Quyền Anh hạng nặng. Và kể từ đó cho đến lúc giải nghệ lần thứ nhất vào năm 1949, từng võ sĩ một, ai ai cũng phải gục ngã khi lên đài so găng với “Hổ Chúa” Joe Louis.

Trong thời gian này, Joe Louis tái đấu với Max Schmeling vào năm 1938. Trận đấu này đối với dân Hoa Kỳ và dân Đức không phải chỉ là một trận đấu Quyền Anh tranh vô địch bình thường, cũng không phải là trận phục thù của Joe Louis, mà còn là thể diện của hai quốc gia giữa Hoa Kỳ và Đức Quốc Xã nữa, chẳng khác gì Đệ Nhị Thế Chiến. Và lần đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ, dân da trắng không ngần ngại lên tiếng ủng hộ một võ sĩ da màu, hãnh diện công nhận rằng Joe Louis xứng đáng đại diện cho họ trước một đối thủ mà Đức Quốc Xã đang đặt nhiều kỳ vọng. Và Joe Louis dĩ nhiên không làm họ thất vọng khi hạ đo ván, đánh ngã Max Schmeling tới 3 lần chỉ vỏn vẹn trong 2 phút 4 giây của hiệp 1.

Cứ như thế, Joe Louis đi từ trận thắng này đến trận thắng nọ, và rồi không ai còn là đối thủ của anh ta nữa. Đến năm 1949, với thành tích 60 trận thắng, chỉ có 1 trận thua, bảo vệ chức vô địch 25 lần trong 13 năm, Joe Louis lên tiếng giải nghệ.

Năm 1950, vì thiếu thuế chính phủ hơn nửa triệu Mỹ Kim, Joe Louis không còn đường nào lựa chọn nên phải trở lại võ đài. Tranh chức vô địch với tân vô địch lúc bấy giở là Ezzard Charles, Joe Louis thua điểm chật vật sau 15 hiệp. Sau đó, Joe Louis thắng 8 trận liên tiếp trước khi đụng Rocky Marciano (Hoa Kỳ). Trận đấu giữa Joe Louis và Rocky Marciano rất quan trọng vì người thắng sẽ được quyền thượng đài tranh chức vô địch sau đó.

Nhưng kết quả không được như ý cho Joe Louis, anh ta bị Rocky Marciano hạ đo ván vào hiệp thứ 8 (Rocky Marciano sau đó đoạt chức vô địch Quyền Anh hạng nặng. Rocky Marciano cũng là nhà vô địch Quyền Anh hạng nặng xuất sắc bậc nhất, và cũng là nhà vô địch Quyền Anh hạng nặng duy nhất bất bại, không thua, không hòa trận nào với 49 trận thắng. Hy vọng sẽ có dịp chia sẻ với độc giả về Rocky Marciano một ngày gần đây). Sau trận đấu, thay vì ăn mừng chiến thắng, Rocky Marciano đến gặp Joe Louis an ủi, rồi nhỏ lệ, nói: “I’m sorry, Joe” (Tôi rất tiếc, Joe [cũng có thể nói: Tôi xin lỗi, Joe]). Joe Louis cảm động đáp lại rằng: “What’s the use of crying? The better man won. I guess everything happens for the best” (Có gì đâu mà phải khóc? Người giỏi hơn tất thắng. Tôi nghĩ chuyện gì xảy ra cũng có lý do chính đáng của nó).”

Sau trận thua Rocky Marciano, Joe Louis giải nghệ lần thứ nhì, vĩnh viễn rời xa võ đài. Đến nay, Joe Louis đương nhiên đã khuất bóng, nhưng tên tuổi của ông ta bất tử, vẫn sống mãi với thời gian, không những trong giới Quyền Anh mà còn ở ngoài đời sống nhân văn nữa, và sẽ tiếp tục sống mãi muôn đời. Không những thế Joe Louis còn là một tấm gương sáng cho mọi người noi theo, là người không mặc cảm với màu da của mình, theo đuổi hoài bão đến cùng để rồi tự dành lấy cho mình một chỗ đứng trong lịch sử Quyền Anh nói riêng và lịch sử nhân loại nói chung ».

Edited by user Tuesday, February 1, 2022 9:02:23 AM(UTC)  | Reason: Not specified

hongvulannhi  
#1753 Posted : Tuesday, February 1, 2022 10:56:22 PM(UTC)
hongvulannhi

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/18/2011(UTC)
Posts: 33,492

Thanks: 2525 times
Was thanked: 5400 time(s) in 3645 post(s)
UserPostedImage


Chúc Mai Thảo, các bạn và độc giả thầm lặng hưởng nhiều lộc trời: tâm an bình, sức khoẻ, hạnh phúc.

HONG VU LAN NHI

Edited by user Tuesday, February 1, 2022 10:57:16 PM(UTC)  | Reason: Not specified

Chỉ trong một phút giây hoài niệm
Dĩ vãng theo nhau lũ lượt về

hvln

thanks 1 user thanked hongvulannhi for this useful post.
Hoàng Thy Mai Thảo on 2/2/2022(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1754 Posted : Wednesday, February 2, 2022 8:08:31 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)
Originally Posted by: hongvulannhi Go to Quoted Post
UserPostedImage


Chúc Mai Thảo, các bạn và độc giả thầm lặng hưởng nhiều lộc trời: tâm an bình, sức khoẻ, hạnh phúc.

HONG VU LAN NHI


Tiểu muội Hoàng-ThyThy xin được cám ơn đại tỷ HVLN về lời Chúc Tết
đến lượt Hoàng Thy Mai Thảo cũng xin được chúc đại tỷ HVLN và quý bạn bè thân hữu nhóm Trưng Vương và cả nhà VietBao cùng quý độc giả ghé đọc tin tức, bài vở trong đây và các góc khác, sang Năm Mới Nhâm Dần 2022, ai cũng được nhiều Sức Khoẻ, Niềm Tin và Hy Vọng thật Đẹp Đẽ và Tốt Lành.
Cám ơn tất cả và tất cả !








Mùa Tết của giới nghệ sĩ nhạc dân tộc Việt Nam tại Pháp

31/01/2022 - Thanh Phương / RFI
Cũng như năm ngoái, cộng đồng người Việt tại Pháp năm nay lại đón Tết Nguyên Đán ngay giữa mùa dịch Covid-19, với đợt dịch thứ 5 không biết bao giờ mới chấm dứt, thậm chí chưa biết khi nào lên đến đỉnh. Tết của giới nghệ sĩ nhạc dân tộc Việt Nam tại Pháp cũng bị xáo trộn do dịch bệnh.

Vì lý do bảo vệ sức khỏe, có những hội đoàn phải hủy chương trình Tết, hoặc chuyển thành Tết “on line”, có nơi phải dời lại ngày khác, chẳng hạn như Giáo xứ Việt Nam ở Paris đã phải dời ngày tổ chức Tiệc Xuân Nhâm Dần ngày 30/01 sang ngày 13/02/2022, với hy vọng là từ đây đến đó tình hình dịch tại Pháp sẽ giảm bớt.

Vẫn như mọi năm, chương trình văn nghệ Tết không thể thiếu các màn trình diễn nhạc cổ truyền Việt Nam, nhất là của giáo sư Phương Oanh. Nguyên là giảng viên tại Nhạc Viện Quốc Gia Cao Đẳng Sài Gòn trước năm 1975 và cũng từng là giảng viên về Âm Nhạc Truyền Thống Việt Nam tại Nhạc Viện Quốc Gia Pháp, giáo sư Phương Oanh cũng là người từ cách đây hơn 50 năm đã sáng lập nhóm Phượng Ca, nay đổi tên là Nhạc Viện Phượng Ca Dân Ca Quốc Nhạc tại Paris.

Tết năm nay, giáo sư Phương Oanh và nhóm Phượng Ca lại “chạy sô” hết nhà thờ này đến nhà thờ khác ở vùng Paris ( Franconville, Taverny, Créteil, Plailly và Ermont ) suốt từ đêm Giao thừa 31/01 đến tận ngày 27/02, trình diễn trong các thánh lễ được cử hành bởi các linh mục người Việt, hoặc bởi các linh mục Pháp nhưng rất yêu quý cộng đồng Công Giáo người Việt.

Trong ngày cuối năm này, chúng tôi đặc biệt muốn nói đến những người như giáo sư Phương Oanh và nhiều nghệ sĩ khác mà từ nhiều năm qua vẫn miệt mài giữ gìn và quảng bá âm nhạc dân tộc Việt Nam trên đất Pháp. Bình thường Tết là dịp để họ đi các nơi trình diễn những làn điệu dân tộc, giới thiệu những nhạc cụ truyền thống của Việt Nam, nhưng trong mùa Tết năm nay, và nói chung là trong suốt hai năm qua, họ phải đương đầu với nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Có thể nói “biểu tượng” cho những khó khăn đó chính là vở nhạc kịch đàn ca tài tử “Kiều”, mà nghệ sĩ Trúc Tiên là người chuyển thể và cũng là một trong người thủ vai chính. Vở nhạc kịch “Kiều” theo lẽ đã được trình diễn vào tháng 3/2020, nhưng thời điểm đó lại rơi đúng vào đầu mùa dịch tại Pháp, nên chương trình lúc đầu đã bị dời đến tháng 10/2020. Sau đó, đoàn dự định là sẽ diễn vào tháng 06/2021, nhưng lúc đó dịch vẫn chưa hết, nên lại dời đến tháng 3 năm nay. Vậy mà vẫn chưa yên, nghệ sĩ Trúc Tiên vừa thông báo trên mạng Facebook là do tổng lãnh sự Pháp chưa cấp visa cho các nhạc sĩ Việt Nam sang Pháp cho nên vở “Kiều” cuối cùng lại phải bị dời đến ngày 02/10 năm nay!

Do tình hình dịch bệnh, từ hai năm nay, nhiều festival và sự kiện văn hóa khác đã bị hủy, và điều này đặc biệt gây khó khăn cho những nghệ sĩ như Hương Thanh, con gái của cố nghệ sĩ Hữu Phước, em gái của nữ danh ca Hương Lan. Hương Thanh là tên tuổi quen thuộc đại diện cho làng nhạc dân tộc Việt Nam trong giới nghệ sĩ ở Pháp và là khách mời thường xuyên của các festival ở Pháp và quốc tế:

“Những nghệ sĩ ở nước ngoài như Hương Thanh phần đông gặp rất nhiều khó khăn, do các festival bị hủy bỏ hoặc dời lại theo mùa dịch. Trong lúc dịch lên mạnh nhất ở Pháp, Hương Thanh vẫn diễn cho đài phát thanh, nhưng cũng bị giới hạn, mình chỉ diễn với nhau để phát trên đài thôi.

Vừa vào mùa dịch thì Hương Thanh đã mất hết hai chương trình. Thứ nhất là chương trình đã thâu xong với một nghệ sĩ châu Phi, dĩa nhạc có tên là Ciel et Terre, vừa xong thì dịch tới, nên chương trình bị đình lại, không tìm được người nào để phát hành dĩa nhạc này. Chương trình thứ hai là Les trois parfums, quy tụ 3 tiếng hát của Việt Nam, Nhật Bản và Trung Quốc, cũng đã thâu xong rồi, cũng phải chờ hết dịch mới có thể ra dĩa được.

Bây giờ dịch bắt đầu bớt rồi, Hương Thanh có hai chương trình sẽ bắt đầu trở lại, thứ nhất là chương trình của nhạc sĩ Didier Petit, có tên là Les Mondes d’ici ( Những thế giới nơi đây ). Chương trình này Hương Thanh đã diễn trong mùa dịch được hai năm, hai, ba tháng mới diễn một lần. Bây giờ thì Hương Thanh cũng như các nghệ sĩ khác cũng đang chờ xem tiến triển của mùa dịch như thế nào.

Một khi hết dịch, vấn đề khó với Hương Thanh nhất, đó là khi các festival mở trở lại, thì trước đó đã có biết bao nhiêu người thất nghiệp, đợi đến khi có chổ cho mình thì rất là lâu. Thôi thì mình chỉ biết chờ đợi thôi.”

Những nghệ sĩ như Hương Thanh càng khó khăn hơn vì họ không phải là những người làm công ăn lương, không có công việc ổn định, nên khi mất việc do tình hình dịch bệnh, họ cũng không hội đủ tiêu chuẩn để được lãnh trợ cấp của nhà nước:

“ Mình là người làm văn hóa, nên không có ông chủ nào hết, mà chỉ có một producteur ( nhà sản xuất ), người làm dĩa nhạc cho Hương Thanh, người là dĩa này cũng dính tới đài phát thanh, mà đài phát thanh bây giờ cũng không hoạt động bình thường nữa. Rồi những tổ chức văn hóa ở các nước ngoài cũng vậy, nước này không qua được nước kia, cũng là một khó khăn rất nặng nề cho toàn thể nghệ sĩ nước ngoài. Riêng Hương Thanh thì từ xưa đến nay vẫn đi rất nhiều nước, vừa rồi lẽ ra phải đi Nhật Bản, Trung Quốc và Việt Nam, thì cũng phải dừng lại vì không thể đi sang những nước đó.”

Những chương trình biểu diễn của Hương Thanh chủ yếu là dành cho khán giả Pháp và nước ngoài, cho nên cô không có những chương trình riêng cho Tết, trừ phi có những chương trình rơi đúng vào dịp Tết thì cô nhắc cho khán giả biết đây là dịp Tết, nhưng Hương Thanh cho biết:

“ Đúng ra là năm nay Hương Thanh cũng định là nếu không có tổ chức chương trình gì, nếu tình hình “dễ thở”, Hương Thanh sẽ tổ chức một chương trình "musiques du monde" với một số nghệ sĩ, tại vì nghệ sĩ rất là nhớ sân khấu. Nhưng rất tiếc là do dịch vẫn còn quá mạnh, nên không tổ chức được. Như vậy Tết năm nay Hương Thanh chỉ có thể qua mạng, qua đài để chúc Tết cho khán giả.”

Nghệ sĩ Hồ Thụy Trang thì gặp may hơn, vì nhóm nhạc Tiếng Tơ Đồng ( được thành lập từ năm 2000 ) của cô vẫn hoạt động tương đối thường xuyên trong mùa dịch và Tết Nguyên Đán năm nay thì cũng có một số buổi trình diễn, nhưng quy mô thì hạn chế hơn mọi khi:

“ Trước khi có dịch, nhóm Tiếng Tơ Đồng và Thụy Trang vẫn thường hay nói đùa: Tết là mùa hái quả, tức là mùa “chạy sô”, do có rất nhiều hội đoàn cũng như nhiều thành phố mời Tiếng Tơ Đồng biểu diễn để chào mừng Tết của người Á Châu. Có khi một ngày chạy 2 show, sáng một show, tối một show, rất là mệt, nhưng rất là vui, rất hạnh phúc.

Năm nay, Tiếng Tơ Đồng cũng được quận 13, khu của người Á Châu, mời diễn vào ngày 05/02 với chương “1001 tiếng trúc, tiếng tre”. Cùng ngày và cũng cùng giờ, thành phố Cergy, ngoại ô phía bắc Paris, cũng mời làm một buổi biểu diễn nhạc và múa. Thành ra Thụy Trang phải chia làm hai nhóm, một nhóm gồm có múa và các nhạc cụ cổ truyền ( đàn tranh, sáo, đàn bầu ), còn một nhóm gồm Thụy Trang và hai nhạc sĩ chuyên nghiệp khác thì diễn chương trình “ 1001 tiếng trúc, tiếng tre” ở quận 13 Paris."

Nhưng dù có "đắt sô" hơn, nhóm Tiếng Tơ Đồng của Hồ Thụy Trang cũng bị ảnh hưởng các biện pháp hạn chế để phòng chống dịch:

“ Theo quy định của chính phủ thì mình phải giới hạn số khán giả, các ghế thì phải đặt cách xa ra, nên số khán giả giảm đi phân nửa. Những thành phố nào có nguồn tài chính dồi dào thì họ tổ chức làm hai lần. Ví dụ như vừa rồi Thụy Trang có làm ở viện bảo tàng của thành phố Mâcon nhân triển lãm tranh của họa sĩ Mai Trung Thứ. Thay vì làm một buổi diễn, thì họ làm thành 2 buổi cho tất cả những người muốn đến xem.

Ngoài dịp Tết thì hiện Thụy Trang cũng đã nhận được rất nhiều lời mời cho những hội như Les enfants du Mekong và những festival ở tỉnh miền trung nước Pháp. Có những hội đoàn, những festival đã đưa ra những dự án rồi, nhưng mình cũng còn chờ tin giờ chót, nếu dịch Covid-19 tăng lên, thì họ sẽ hủy. Cái đó mình phải chấp nhận, chứ họ không bỏ hẳn và cứ bảo mình cứ giữ ngày hôm đó đi.

Dẫu sao, mình rất hạnh phúc là được sống trong một đất nước mà họ rất quan tâm đến âm nhạc thế giới, có một sự bảo tồn. Mình không thể làm ngơ trước điều đó, vì mình là một người Việt Nam, phải giữ truyền thống của người Việt Nam. Hơn nữa Thụy Trang sinh ra trong một gia đình có truyền thống nhạc dân tộc và mình đã theo học từ bé, không có lý do gì mình quên đi, bỏ đi. Mình phải theo đuổi đến cùng mặc dù có rất, rất là nhiều khó khăn.”

Hy vọng là đại dịch sẽ sớm qua đi để các nghệ sĩ nhạc dân tộc Việt Nam ở Pháp sẽ trở lại với sinh hoạt bình thường, nhất là cô Kiều của Trúc Tiên không còn gặp cảnh "ba chìm bảy nỗi", không còn tiếp tục lỡ hẹn với khán giả.

Trong khi chờ "sau cơn mưa trời lại sáng", Thanh Phương cùng với các nghệ sĩ Phương Oanh, Trúc Tiên, Hương Thanh và Hồ Thụy Trang xin kính chúc quý vị một năm mới an khang thịnh vượng, vạn sự như ý.




Hoàng Thy Mai Thảo  
#1755 Posted : Thursday, February 3, 2022 7:59:55 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Phạm Đình Chương - Mùa xuân miên viễn

02/02/2022 - Hoài Dịu / RFI
Có một khoảng khắc trong năm mà tâm hồn con người ta rung cảm nhiều nhất, phải chăng là khi đất trời lập xuân. Này hoa, này hương, này vui, này nhớ, này thương, này bộn bề cảm xúc. Tâm hồn đa cảm của người nghệ sỹ sao không khỏi xao động! Xuân ca vì thế mà đua nở, rắc reo ngàn giai điệu thắm tươi muôn nơi.

Trong sáng tác của nhạc sỹ Phạm Đình Chương, những lời ca xuân tuyệt đẹp như thế không hiếm, là những tiếng reo cười con trẻ khi Đón Xuân, là lời chúc tụng rôm rả, đông đủ bà con cô bác bên Ly Rượu Mừng và màu kỷ niệm xưa cũ của ai đó khi đón Xuân Tha Hương.

Khúc hoan ca Đón Xuân ra đời vào năm 1952, là thời kỳ nhạc sỹ Phạm Đình Chương vừa cùng gia đình di cư từ Bắc vào Nam. Tuổi trẻ tràn trề, tình yêu tươi mới, ấy nên “ánh xuân” trong hồn chàng trai thuở đó là “bình minh”, là “ngày xanh” nhiều nắng và tình “nồng”, “say”, “đắm đuối”. Trái tim chàng như muốn nhảy nhót, cánh tay chàng giang thật rộng, như khát khao ôm cả gió xuân, hoa xuân, cả bầu trời xuân.

Về mặt nhạc ngữ, Đón Xuân có cấu trúc như một tiểu phẩm cổ điển: Vuông vắn, cân đối, vì mỗi câu nhạc được thả đều đặn trong bốn ô nhịp. Phân khúc và điệp khúc mỗi đoạn có bốn câu. Nhịp phách đơn giản (phần lớn là nốt đen và trắng). Nhờ vậy, ca khúc là cánh cửa rộng cho nhiều phong cách trình diễn như: pop, jazz, rock hay phù hợp với những điệu nhảy nhanh, hoạt. Nếu nghe kỹ hơn thì nhịp đi của giai điệu khá lả lướt, linh động bởi lẽ tác giả đã đặt bút, chẻ đôi nhịp 4 ra thành nhịp 2 (còn gọi là nhịp C chẻ thay vì nhịp 4/4 ). Như vậy ca khúc sẽ có ít hơn phách mạnh và giai điệu Đón Xuân đã trở nên mềm mại uyển chuyển đến bất ngờ.

Là người Việt Nam, trong mỗi chúng ta, trong Phạm Đình Chương, Tết tuổi thơ là một phần cảm xúc khó phai. Ngày tháng qua đi và những mùa Tết năm nào cứ dần trôi vào miền nhớ, để rồi mỗi độ xuân sang, lại òa về… bâng khuâng…

Xuân Tha Hương dìu dặt đưa người nghe tìm về một Hà Nội xưa bàng bạc mưa bụi giăng đầy, về một mùa xuân nhỏ xinh xinh bên mẹ hiền. Nhịp valse chầm chậm cứ thế quay tròn như thời gian vô tình. Nhưng, lòng người thì không, ta nhắn “mây Tần” mang “bao niềm thương” vào giấc mơ về quê cũ. Nhạc sỹ Phạm Đình Chương không “đặt bút viết” mà ông đã ôm đàn và hát. Một cách tự nhiên như thế, ông đã giãi bày vạn nỗi “sầu tư hương” của chính lòng mình.

Không gian âm nhạc Phạm Đình Chương nói như nhạc sỹ Lê Trọng Nguyễn là “đường nét của âm điệu (ligne melodique), cách thế hòa âm, tiết điệu và bố cục từ khúc, mặt nào ở Phạm Đình Chương cũng cao sang, điêu luyện và thuần thục. Cao và sang nhưng không khó không xa rất hợp rất gần với tâm hồn đại chúng”. Xuân Tha Hương đạt chuẩn mực về cả nhạc thuật và nhạc tính. Từ bố cục, câu pháp tới cách tạo bất ngờ nhẹ nhàng qua việc sử dụng kỹ thuật đảo phách (ở phần cuối ). Điều này, khiến bản valse chậm Xuân Tha Hương buồn nhưng không lê thê, nặng nề.

“Nếu phải tìm một xuân-khúc đại diện cho mọi tầng lớp của xã hội Việt Nam, đồng thời phản ảnh tâm cảnh của mọi lứa tuổi, thì ứng hợp nhất với đòi hỏi này, theo tôi, là xuân-khúc “Ly rượu mừng” của cố nhạc sĩ Phạm Đình Chương(…) Chẳng phải ngẫu nhiên mà “Ly rượu mừng” không những đã trở thành “ly rượu” không thể thiếu trong mùa xuân của người Việt Nam mà, “ly rượu” ấy còn được nâng cao trong những họp mặt, lễ lạc ở bất cứ thời điểm nào của một năm. Nếu ta nhìn mỗi hội ngộ tự thân cũng là một mùa xuân tinh thần, ấm áp” (Thi sĩ Du Tử Lê)

Ca khúc được sáng tác năm 1952 và trình diễn đầu tiên qua tiếng hát của ban hợp ca Thăng Long nổi tiếng từ Bắc vào Nam, do ông thành lập cùng với các anh em Hoài Trung, Thái Thanh, Thái Hằng. Ly Rượu Mừng được Phạm Đình Chương một lần nữa chắp bút theo nhịp valse, nhưng nhanh và nhiều sắc màu hơn. Bài hát là một trong những minh chứng cho “sự nỗ lực dẫn dắt nền nhạc Việt từ lối đơn âm tới chỗ đa âm (hợp ca nhiều giọng)” của ông và ban nhạc Thăng Long.

Đã có nhiều lời hay ý đẹp tụng ca bản “đệ nhất xuân ca” hào sảng này, không cần nói thêm gì hơn, mỗi người chúng ta hãy tự lắng nghe và tự cảm nhận một mùa xuân của riêng mình,

“Và, mỗi khi cùng nhau nâng “Ly rượu mừng” dù ở thời điểm nào của vòng quay trái đất, cũng chính là lúc chúng ta cùng với tác giả, hân hoan cầu chúc “…Nước non thanh bình / Muôn người hạnh phúc chan hoà (…) đó là một cầu nguyện đời kiếp của dân tộc ta. Như sự hiện diện bất biến của tác giả ca khúc vậy.” (Thi sĩ Du Tử Lê)

(Theo nguồn phamdinhchuong com và amnhac fm)


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1756 Posted : Friday, February 4, 2022 5:40:39 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Tiệm Mọt, nơi gìn giữ tiếng Việt ở xứ người

04/02/2022 - Chi Phương / RFI
Được thành lập vào thời điểm dịch bệnh căng thẳng, Tiệm Mọt, tiệm sách chuyên bán sách tiếng Việt hiện đã có mặt tại 8 nước châu Âu, tại Mỹ, Úc và Canada. Không chỉ mong muốn thực hiện mục đích mang tiếng Việt tới bất cứ nơi nào có người Việt và có nhu cầu sách tiếng Việt, Tiệm Mọt đã cho ra mắt bộ thơ Tết song ngữ đầu tiên.


Gió trời se lạnh

Mưa rơi lâm thâm

Gió xuân âm thầm

Đang gọi Tết tới


Em bé phấn khởi

Mình đi chợ nào

Tậu ngay cành đào

Mua thêm cây quất

Mở ra là thấy Tết, đón Tết về nhà, trên đây là một vài câu thơ trong trang đầu tiên qua giọng đọc của bốn bạn trẻ đến từ những nơi khác nhau trên thế giới của tập thơ Đón Tết Về Nhà. Cuốn sách sử dụng những hình ảnh minh hoạ đơn thuần dí dỏm, mô tả mùa xuân, gợi nên không khí Tết với cành mai cành đào, đi chợ sắm Tết…, xen lẫn với những vần thơ 4 chữ tạo nên giai điệu như những đồng giao của tuổi thơ. Song song với những vần thơ tiếng Việt là bản dịch thơ sang tiếng Pháp, tiếng Đức hoặc tiếng Anh. Đây là bộ thơ Tết song ngữ đầu tiên được phát hành bởi Tiệm Mọt - tiệm sách chuyên bán sách tiếng Việt tại châu Âu. Ý tưởng bán sách song ngữ đã có từ lâu, nhưng theo người phụ trách chi nhánh Tiệm Mọt tại Pháp, Thu Mai, điều này không dễ dàng gì để thực hiện, đặc biệt là đối với tiếng Pháp. Sách song ngữ Việt - Anh đã có rất nhiều nhưng sách song ngữ Việt - Pháp thì ít phổ biến hơn, nhất là những chủ đề về Tết. Cho đến nay, gần 4000 bản in bộ sách thơ về Tết song ngữ đã đến tay những gia đình Việt ở nước ngoài.

RFI Tiếng Việt đã có dịp trao đổi với Thu Mai phụ trách chi nhánh Tiệm Mọt tại Pháp. Trước hết, liên quan đến bộ thơ Tết song ngữ, bạn có thể chia sẻ quá trình làm ra bộ thơ này ?

Nhân dịp Tết, bọn mình cũng muốn làm một thứ gì có ý nghĩa, đó cũng là một dịp quan trọng đối với người Việt, cũng mong muốn là giới thiệu được văn hoá của người Việt mình tới nhiều người, thậm chí là người nước ngoài. Thực ra, vào cuối hè năm ngoái, Lionbooks là một nhà phát hành sách thiếu nhi ở Việt Nam, họ chú trọng vào dòng sách thuần Việt. Họ giới thiệu bản thảo của cuốn sách Tết này. Tiệm Mọt có xem qua bản thảo và thấy là khá là ưng ý, nên chúng mình đã tiến hành mua bản quyền, tìm dịch giả để chuyển ngữ. Lúc đầu bọn mình chỉ định làm bản tiếng Pháp, nhưng cũng thấy khá là hay. Các tiệm tại các chi nhánh khác cũng rất quan tâm và và làm cả bản tiếng Anh và tiếng Đức, tổng cộng có 3 bản song ngữ. Những bạn nhỏ nào tiếng Việt chưa giỏi lắm, có thể đọc tiếng Pháp nhiều hơn thì các bạn ý có thể đọc cả hai bên. Cả phần tiếng Pháp cả phần tiếng Việt, hoặc những gia đình nào bố là người Pháp mẹ là người Việt thì cùng một quyển sách mẹ cũng có thể đọc cho con, bố cũng có thể đọc cho con. Đấy là lý do mà chúng mình làm cuốn sách thơ song ngữ này.

Tại sao Tiệm Mọt lại chọn một tập thơ thay vì một câu truyện ngắn dân gian về Tết, như vậy các bạn thiếu nhi có thể dễ dàng nắm bắt câu chuyện hơn ?

Bởi vì thơ có vần các bạn sẽ nhớ hơn. Thế nên mình mới chọn thơ, nhưng đây lại là một thách thức lớn, vì dịch thơ rất khó. Mình phải tìm dịch giả. Bọn mình cố gắng tìm một dịch giả chắc chắn sẽ truyền tải được nội dung cũng như là hình ảnh, và đảm bảo được là thơ phải có vần. Thế cho nên, không phải chỉ là dịch, bọn mình thấy là thà không làm còn hơn là (làm rồi) để mọi người đọc xong rồi bảo : “Ôi dịch chán thế !” thì cũng không được. Lúc đấy mình thấy rất là may vì bọn mình tìm được dịch giả ưng ý, vừa có kinh nghiệm, kiến thức về văn hoá Việt Nam lẫn văn hoá Pháp. Ngoài ra thường xuyên tiếp xúc với trẻ em mới biết là truyền tải như thế nào các bạn sẽ thấy dễ hiểu nhất. Đó là mục tiêu của bọn mình

Quay trở lại với Tiệm Mọt, bạn có thể chia sẻ cơ duyên nào khiến các bạn cùng nhau mở tiệm sách tiếng Việt tại châu Âu, nhất là đúng thời điểm dịch ?

Thực ra việc thành lập Tiệm M ọt đến rất tự nhiên, nó đến từ nhu cầu của bản thân mình và mọi người xung quanh. Cá nhân mình rất thích đọc sách, mỗi lần từ Việt Nam sang, mình sẽ đem sang cả một va li sách để đọc dần dần, xong đợi đến lần tiếp theo về Việt Nam. Vì dịch Covid cũng lâu lắm rồi không được về Việt Nam, nên là mình có nhu cầu có thêm sách mới để đọc. Ngoài ra mình biết là nhiều bà mẹ sinh con ở bên này có nhu cầu đọc sách Tiếng Việt cho con. Và nỗi trăn trở lớn nhất của những bà mẹ sinh con ở bên này là mong muốn con giữ được tiếng Việt, nói được tiếng và giữ được tiếng Việt. Ban đầu Tiệm Mọt được thành lập ở Phần Lan, (bởi Quỳnh Hạnh), bạn ý muốn tìm sách cho con bạn ý, thế là bạn ý mới nhập sách từ Phần Lan sang, mở Tiệm Mọt ở Phần Lan. Mình thấy hay quá, thế nên là mình cũng luốn liên lạc với bạn ý. Thế rồi mở thêm chi nhánh ở Pháp rồi nhân lên các chi nhánh khác thôi. Nhu cầu về sách rất là cao, ở bất cứ nơi nào có người Việt, đều có sách Việt, chính vì thế nên Tiệm Mọt hình thành và có nhiều chi nhánh ở khắp mọi nơi.

Về chi nhánh mà bạn đang quản lý tại Pháp, được thành lập từ đầu năm 2021, trong quá trình thành lập, các bạn có gặp phải khó khăn gì không ?

Chắc khó khăn lớn nhất là việc vận chuyển. Vận chuyển khó khăn, giá cả cũng cao. Thời gian vận chuyển cũng lâu, nhiều khi mình muốn có sách sớm, trước một ngày nào đó chẳng hạn. Năm ngoái, mình vẫn nhớ là chuyến nhập sách sang Pháp đầu tiên của mình đó là chuyến sách Tết Tân Sửu. Mình đã lấy order (đơn hàng) từ tháng Một, sau đó cũng muốn là có sách sang trước Tết, thế nhưng vận chuyển rất là lâu, bị delay (trễ) rất nhiều. Gần Tết rồi vẫn chưa có sách, thế nên mình phải xin lỗi những khách hàng đã đặt. Và cuối cùng thì thùng sách đến nhà vào mùng Một Tết năm ngoái, thành ra sau Tết một chút, nhưng mà mọi người cũng thông cảm, bởi vì vận chuyển mùa dịch. Đó là phần khó khăn, ngoài ra thì giá cả vận chuyển cũng cao, nên là sách sau mà so với giá bìa ở Việt Nam so với cái giá bán bên này thì không thể so sánh được, cũng mong muốn là khi dịch giảm bớt, giá cả được cải thiện.

Trong các đầu sách giới thiệu hiện nay, các bạn chọn sách theo những tiêu chí nào ?

Khi mình hoạt động một thời gian ở trên thị trường mình biết được rằng là xu hướng đọc và sở thích chung của thị trường là gì. Có một điều thú vị là ở mỗi chi nhánh khác nhau của Tiệm Mọt, mình có thể so sánh được là các thị trường khác nhau có sở thích khác nhau. Ví dụ mảng sách thiếu nhi ở đâu cũng sẽ cần, các em nhỏ sinh ra lớn lên ở nước ngoài, các bố mẹ đều muốn con mình có sách tiếng Việt để đọc, thì ở đâu cũng có sách thiếu nhi, tuỳ theo thị trường mỗi nước đều có sở thích khác nhau. Ví dụ như ở Pháp, mọi người đọc đa dạng lắm, nhưng sách văn học vẫn chiếm ưu thế, hơn hẳn các thị trường khác. Còn ở Bắc Âu chẳng hạn, họ thích đọc sách về cách kinh doanh, tài chính, hoặc sách self help, ở Mỹ thì họ cực kỳ thích đọc truyện tranh. Khi làm một thời gian mình sẽ bắt đầu nhận ra rằng là xu hướng của thị trường thế nào thì mình sẽ cố gắng theo dõi. Giả sử như ở Pháp, mọi người thích sách văn học, mình cũng cố gắng theo dõi xem sách nào mới này, hay này, để giới thiệu lại với mọi người. Ngoài ra mỗi một đầu sách nhất định, mỗi mảng mình kiếm một số đầu sách để tủ sách đa dạng hơn

Theo tổng kết kết quả năm 2021, khoảng 15.267 bộ sách và 7,3 tấn sách đã qua tay Tiệm Mọt đến với độc giả, có thể nói đây là một khởi đầu thuận lợi, vậy trong những năm sắp tới các bạn có định hướng gì không ?

Mình thì mình muốn hướng tới nhiều đối tượng khác nhau. Mình thấy ai cũng có nhu cầu, kể cả một bạn sinh viên, chưa có con nhỏ nhưng cũng có như cầu đọc sách. Những người nhiều tuổi, con họ cũng lớn rồi và không nói Tiếng Việt. Nhưng họ cũng muốn đọc sách bằng tiếng Việt, đã xa nhà lâu, nhớ nhà, nên muốn đọc tiếng Việt, để họ tìm được cảm giác thân thuộc. Thế nên mình muốn phục vụ nhu cầu của nhiều đối tượng khác nhau. Chứ không phải nhắm vào một đối tượng nhất định. Tất cả các chi nhánh đều hướng tới việc mở rộng thị trường, tới các nhà sách đa ngôn ngữ. Ví dụ như cung cấp sách cho thư viện thì mọi người sẽ được đọc miễn phí, chỉ cần thẻ thư viện thôi. Chúng mình không muốn chỉ bán khởi nghiệp cá nhân thế này thôi mà muốn là sách Việt ngày càng có mặt nhiều nơi hơn, và nhiều người tiếp cận được hơn nữa.

Ngoài ra mình cũng có mục đích là phổ biến văn hoá Việt, giúp cho văn hoá Việt tới được nhiều người hơn nữa, rất được mong là có thể liên kết với các tổ chức khác, quảng bá văn hoá Việt Nam.

RFI Tiếng Việt xin cảm ơn Thu Mai, chủ chi nhánh Tiệm Mọt tại Pháp đã dành thời gian chia sẻ về hoạt động của mình.

Sau hơn một năm thành lập, Tiệm Mọt đã có mặt tại 11 quốc gia ở châu Âu, Mỹ, Canada và Úc. Tiệm Mọt trở thành đối tác của một số nhà xuất bản lớn như Nhã Nam, Kim Đồng hay Đông A. Hiện khách mua hàng chủ yếu qua trang mạng trực tuyến của Tiệm Mọt và các trang mạng xã hội. Ngoài bộ thơ Tết song ngữ do chính Tiệm Mọt đăng ký bản quyền và phát hành, hiệu sách cũng nhập các cuốn sách song ngữ Anh - Việt về Tết từ các đơn vị khác. Gần đây tiệm sách tiếng Việt ở nước ngoài này cũng liên kết hợp tác với nhà xuất bản sách thiếu nhi Horami ở Berlin, chuyên về các loại sách song ngữ, với hy vọng xuất bản nhiều cuốn sách song ngữ trong tương lai. Trong dịp Tết Nhâm Dần 2022, Tiệm Mọt đã liên kết với trung tâm dạy tiếng Việt ở châu Âu Vietmaster, đồng tổ chức cuộc thi Tài Năng Việt Năm Châu, tạo sân chơi cho các bé thiếu nhi tham gia thể hiện tài năng như ca múa hay đọc thơ bằng tiếng Việt.

Để kết thúc chuyên mục tạp chí hôm nay, RFI xin giới thiệu 2 bài dự thi đọc thơ Tết của hai bạn nhỏ đến từ Phần Lan và Canada :



Vũ Hoàng Bảo, Phần Lan (đọc thơ đón Tết về nhà)



Bé đến cổng chợ

Kéo vội tay bà

Mình đi ngắm hoa

Rồi mua quà Tết

Khu chợ náo nhiệt

Ai cũng tươi vui

Khuôn mặt rạng ngời

Chào cô chào bác



(Nguyễn Lê Bảo Hân, Canada)

Xuân sang Tết đến mọi nhà,

Con chúc ông bà sức khỏe an khang

Chúc cô chú bác giàu sang

Một năm sung túc cười vang mỗi ngày

Chúc anh chúc chị học hay

Con ngoan trò giỏi đợi ngày công danh

Chúc cho vạn sự tốt lành

Nhâm Dần năm mới bước chân xuân ngời


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1757 Posted : Sunday, February 6, 2022 1:25:59 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Bộ toàn tập Ennio Morricone được phát hành tại Pháp

03/02/2022 - Tuấn Thảo / RFI
Trong tháng này, bộ sưu tập các bản nhạc phim của Ennio Morricone vừa được phát hành tại Pháp. Đây là bộ đĩa chuyên đề thứ nhì bao gồm 14 cuộn CD, phản ánh nửa thế kỷ sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ người Ý từ năm 1964 đến 2015. Qua đời hồi tháng 07/2020, Ennio Morricone đã để lại một di sản đồ sộ với hơn 500 nhạc phim đủ loại.

Khi nhắc đến nhạc phim, một trong những cái tên đầu tiên mà khán giả thường hay nghĩ tới vẫn là tác giả Ennio Morricone, do sinh thời nhà soạn nhạc người Ý đã sáng tác nhiều giai điệu tuyệt đẹp cho những bộ phim nổi tiếng, để rồi với thời gian trở nên kinh điển. Công chúng thường hay gắn liền tên tuổi của Ennio Morricone (1928-2020) với dòng phim ''cao bồi theo kiểu Ý'' (western spaghetti) của đạo diễn Sergio Leone, phần lớn cũng vì cả hai thành danh cùng thời. Ngoài đời, cả hai sau đó cũng trở thành bạn thân cho dù tánh tình khác biệt. Họ quen biết nhau từ thuở niên thiếu, đôi bạn học cùng một lớp trong một trường công giáo ở thủ đô Ý. Sau đó, Ennio tốt nghiệp với số điểm cao nhất (9,5 trên 10) tại nhạc viện Santa Celia thành phố Roma.

Hơn 500 nhạc phim trong đủ mọi thể loại

Nổi tiếng nhờ nhạc phim ''cao bồi'', nhưng dòng nhạc của Ennio Morricone không chỉ có chừng đó mà thôi. Ông còn sáng tác cho nhiều thể loại khác kể cả điện ảnh và truyền hình. Điều mà chuyên gia người Pháp Stéphane Lerouge đã muốn cho thấy khi dày công sưu tầm và thực hiện hai bộ đĩa chuyên đề về Ennio Morricone. Cả hai nằm trong bộ sưu tập nhạc phim ''Écoutez le cinéma'', hiểu theo nghĩa ''nghe phim'' thay vì xem phim, tức là mời khán giả khám phá (lại) các tác phẩm điện ảnh qua âm thanh, tiếng nhạc.

Thật vậy, sau bộ đĩa đầu tiên gồm 18 cuộn CD (phát hành vào tháng 10/ 2019) nay đến phiên bộ đĩa thứ nhì với 14 CD được trình làng bao gồm đủ loại nhạc phim : ngoài cao bồi còn có chính kịch, hài kịch, phim cổ trang La Mã, phim chiến tranh, lịch sử, hành động, hình sự hay phim truyền hình… dường như chỉ có một vài thể loại ông chưa đụng đến là phim ca nhạc (musical) hay phim tài liệu dưới dạng điều tra phóng sự.

Bên cạnh loạt phim cao bồi rất nổi tiếng như bộ ba ''A Fistful of dollars'', ''For a few dollars more'' và ''The good, the bad & the ugly'', Morricone còn sáng tác nhạc chủ đề của bộ phim Pháp với chủ đề đồng tính ''La Cage aux folles'', phim hình sự ''In the line of Fire'' với thần tượng điện ảnh Clint Eastwood trong vai chính, phim cổ trang ''Hamlet'' với hai ngôi sao màn bạc Mel Gibson và Glenn Close, phim tâm lý ''Days of Heaven'' của Terence Malick với Richard Gere hay phim hành động ''U-Turn'' của đạo diễn Oliver Stone với diễn viên Sean Penn…

Clint Eastwood viết lời giới thiệu cho bộ sưu tập

Bộ sưu tập này cũng có một số nhạc phim chưa từng được phát hành trên băng đĩa như nhạc phim truyền hình ''The Scarlet & the Black'' với Gregory Peck trong vai chính, nói về vai trò của Giáo hội trong thời kỳ Đức Quốc xã chiếm đóng châu Âu, hay trọn bộ nhạc phim gangster ''Le Clan des Siciliens'' của đạo diễn Henri Verneuil, tập hợp trên cùng một màn ảnh lớn ba ngôi sao màn bạc Pháp nổi tiếng nhất thời bấy giờ là Alain Delon, Jean Gabin và Lino Ventura…

Bộ đĩa thứ nhì (Ennio Morricone : Musiques de films Volume II) được phát hành kèm với một quyển sách nhỏ. Chính đạo diễn kiêm diễn viên người Mỹ Clint Eastwood đã viết lời mở đầu. Ông cho biết đã nhiều lần làm việc với nhạc sĩ Ennio Moricone. Ông giữ lại nhiều kỷ niệm đẹp và cảm thấy vui mừng khi trao giải Oscar để vinh danh toàn bộ sự nghiệp của nhạc sĩ người Ý, vào năm 2007. Theo Clint Eastwood, đằng sau hình dáng của một chuyên viên kế toán Ennio Moricone lại là một bậc thầy (ông dùng từ maestro), một đầu óc bén nhạy và một tài năng hiếm thấy. Nơi tác giả này, hình ảnh và âm nhạc quyện chặt vào nhau, chỉ cần nghe tiếng nhạc trỗi lên là ta có thể hình dung ngay những cảnh phim ở trong đầu.

Ngoài lời mở đầu của Clint Eastwood, chuyên gia người Pháp Stéphane Lerouge còn thực hiện một số bài phỏng vấn theo chủ đề 'Morricone trong mắt các đạo diễn', qua đó các nhà làm phim như Oliver Stone, John Boorman, Philippe Labro hay Francis Girod kể lại mối quan hệ hợp tác của họ với nhà soạn nhạc người Ý. Mỗi người một cảm nhận, nhưng tất cả đều đồng ý trên một điều, tính sáng tạo nghệ thuật của Ennio Morricone khiến cho dòng nhạc của ông vẫn không bị lỗi thời, nhà soạn nhạc này có cái tài kết hợp cách phối khí giao hưởng với những nhạc tiết ngắn gọn nhưng lại đầy hiệu ứng âm thanh, thuật ngữ chuyên ngành gọi là gimmick và thường được thấy trong ngành quảng cáo hay nhạc phổ thông, chỉ cần nghe qua một lần là công chúng nhớ ngay cái nhạc tiết ấy.

Phim cao bồi kiểu mới theo cách nhìn của Tarantino

Thành danh kể từ giữa những năm 1960 trở đi, dòng nhạc của Ennio Moriccone đi đôi với thể loại phim cao bồi (theo kiểu Ý) của đạo diễn Sergio Leone, cho dù bản thân ông rất ghét chữ ''western spaghetti'' cũng như cách dùng biểu tượng mì sợi spaghetti để chỉ văn hóa nước Ý, một sự kết hợp của giới báo chí mà ông cho là vụng về thô thiển. Trái với nhiều đồng nghiệp, Ennio Morricone thường sáng tác nhạc trong phần tiền kỳ, tức là trước khi các đạo diễn bấm máy quay phim.

Điều mà ông cần biết trước là chủ đề và nội dung tác phẩm, rồi nhớ vào trí tưởng tượng và tính sáng tạo phi thường, ông có thể thay áo chớp nhoáng tựa như một nhà ảo thuật và biến đổi màu sắc âm nhạc sao cho vừa với thế giới điện ảnh của các đạo diễn từ Brian de Palma, John Carpenter, Giuseppe Tornatore, Yves Boisset, Roland Joffé cho tới bộ phim gần đây nhất của Quentin Tarentino là ''The Hateful Eight'' (Tám mối hận thù). Tarentino cực kỳ ngưỡng mộ bậc thầy và cuối cùng đạo diễn Mỹ cũng đã thực hiện được một trong những ước mơ trong đời là hợp tác với thần tượng của mình để thực hiện một bộ phim cao bồi viễn tây kiểu mới.

Rốt cuộc, với hai bộ đĩa chuyên đề, bộ toàn tập Ennio Morricone bao gồm tổng cộng 32 cuộn CD. Đây có lẽ là dự án đầy tham vọng nhất từ trước tới nay dành cho một nhà soạn nhạc phim. Ngay cả các tác giả chuyên về nhạc phim như Nino Rota (La Dolce Vita và The Godfather) hay Maurice Jarre (Lawrence of Arabia và Bác sĩ Jivago) cũng chưa có được một bộ sưu tập ''hoành tráng'' đến như vậy. Thoạt nhìn, 32 cuộn CD tương đương với 40 giờ ghi âm có vẻ rất là nhiều, nhưng khi so sánh với nửa thế kỷ sáng tác, cũng như di sản của Ennio Morricone đã lưu lại, thì hóa ra lại chẳng có bao nhiêu. Về điểm này, Ennio Moricone quả thật là một bậc thầy, óc phân tích bén nhạy, tài sáng tạo hiếm thấy.





Hoàng Thy Mai Thảo  
#1758 Posted : Monday, February 7, 2022 1:23:27 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Sáu bảo tàng Pháp vinh danh thời trang Yves Saint Laurent

07/02/2022 - Tuấn Thảo /RFI
Yves Saint Laurent có lẽ là nhà thiết kế đầu tiên đã mở cuộc đối thoại giữa mỹ thuật với thời trang. Từ tranh ấn tượng, lập thể cho tới pop art, các tác phẩm này đã từng được nhà tạo mốt người Pháp phóng tác sang lãnh vực thời trang cao cấp. Kể từ cuối tháng Giêng 2022, sáu bảo tàng lớn ở Paris đồng tổ chức triển lãm nhằm đề cao các tác phẩm của Yves Saint Laurent (1936-2008)

Được tổ chức từ 29/01 đến 15/05/2022, bộ sưu tập thời trang trong khuôn khổ triển lãm "Yves Saint Laurent aux musées" được trưng bày cùng lúc tại Louvre, Orsay, Trung tâm Pompidou, Bảo tàng Picasso, Bảo tàng nghệ thuật đương đại Paris và Bảo tàng thời trang Yves Saint Laurent. Thời điểm khai mạc triển lãm vào ngày 29/01/2022 là nhằm để kỷ niệm 60 năm buổi biểu diễn thời trang cao cấp đầu tiên của nhà thiết kế, khi ông mới 26 tuổi. Sau khi lên thay thế nhà tạo mốt Pháp Christian Dior (qua đời vào năm 1957), Yves Saint Laurent đã nhanh chóng gầy dựng uy tín của mình nhờ phổ biến các bộ sưu tập thời trang kể từ năm 1962 trở đi.

Sinh thời, Saint Laurent được trưng bày trong bảo tàng Met


Chỉ hai thập niên sau đợt trình diễn đầu tiên, các mẫu trang phục thiết kế của Saint Laurent được đưa vào Viện bảo tàng Metropolitan ở New York vào năm 1983. Vào năm 47 tuổi, ông trở thành nhà thiết kế thời trang còn sống đầu tiên có tác phẩm được trưng bày trong một bảo tàng mỹ thuật. Giờ đây, đến phiên các viện bảo tàng lớn của Pháp hợp tác tổ chức triển lãm nhằm đề cao nhãn quan chiết trung trong lối sáng tạo của Yves Saint Laurent, nhờ vào đó mà tạo ra được nhịp cầu nối liền đôi bờ, một bên là thế giới nghệ thuật và bên kia là sáng tạo thời trang.

Các viện bảo tàng Pháp khai thác cùng một sáng kiến trong cách dàn dựng. Mô hình triển lãm xoay quanh khoảng 60 mẫu thiết kế của Yves Saint Laurent. Các trang phục được sắp đặt ngay bên cạnh những tác phẩm nghệ thuật khi thì hội họa lúc thì điêu khắc. Chính các tác phẩm nghệ thuật này đã gợi hứng cho nhà thiết kế phác họa những bản thảo, để rồi từ đó chắt lọc lại những màu sắc, họa tiết thậm chí bố cục có thể được chuyển thể phóng tác sang ngành thời trang. Theo ông Madison Cox, người bạn đời cuối cùng của nhà triệu phú Pierre Bergé và hiện là giám đốc Quỹ Pierre Bergé-Yves Saint Laurent, đây là cuộc triển lãm lớn chưa từng có về sự nghiệp thiết kế của Yves Saint Laurent. Bản thân ông đã cho mở kho lưu trữ để cung cấp toàn bộ các di sản và tài liệu liên quan đến triển lãm. Về phần mình, cô Mouna Mekouar, đồng giám tuyển cuộc triển lãm ''Yves Saint Laurent trong các bảo tàng'' đã liên lạc với phía các viện bảo tàng Mỹ để tìm các tài liệu bổ sung cho bộ sưu tập được trưng bày tại Paris lần này.

Kiểu áo Mondrian trở thành một hiện tượng thời trang

Trong mô hình trưng bày theo từng cặp : trang phục nằm bên cạnh tranh vẽ hay tượng khắc, khách tham quan có thể xem tại Trung tâm Pompidou kiểu áo ghép ba mảng đỏ xanh trắng (năm 1965) bên cạnh bức tranh nổi tiếng Piet Mondrian. Ngoài ra còn có kiểu áo thời trang của Yves Saint Laurent lấy cảm hứng từ bức tranh "Adieu New York" (Vĩnh biệt New York) của danh họa Fernand Léger. Cả hai kiểu áo này đều trở thành một hiện tượng trong làng thời trang và mở đường cho nhiều kiểu thiết kế phóng tác sau này của Yves Saint Laurent.

Nếu như tại Bảo tàng Picasso, khách tham quan được xem rất nhiều bản vẽ và qua đó cho thấy là nhà thiết kế người Pháp nghiên cứu lâu về danh họa Picasso trước khi tái tạo bút pháp lập thể của bậc thầy. Ở đây, có thể nói Saint Laurent không sao chép Picasso mà là diễn đạt lại những họa tiết, màu sắc rất dễ nhận ra của Picasso. Một cách tương tự, triển lãm tại bảo tàng Orsay cho thấy Yves Saint Laurent lấy cảm hứng từ tranh ấn tượng để thiết kế những kiểu áo có chấm bi thật nhỏ.

Khi nhìn gần, đó như thể là những nét chấm phá của trường phái hội họa ấn tượng tiêu biểu qua bức tranh“Le Déjeuner sur l’herbe” (Buổi ăn trưa trên cỏ) của danh họa Monet tại Bảo tàng Orsay. Trong số các bức kiệt tác khác có tranh tĩnh vật của Matisse hay là tranh phong cảnh ''Le Jardin'' (Khu vườn) của Pierre Bonnard, lần này Yves Saint Laurent gợi hứng rất nhiều từ ánh sáng và màu sắc, biến bố cục bức tranh thành một vạt áo lụa mềm tô điểm với hàng loạt nét chấm vàng tươi và đỏ hồng, như thể đó là một góc vườn rộ nở muôn nụ hoa dưới ánh nắng mùa xuân.

Trong khi đó, cuộc triển lãm trong gian phòng triển lãm lớn Galerie d’Apollon thuộc Bảo tàng Louvre qua các kiểu áo và phụ kiện thời trang cho thấy sự ngưỡng mộ của Saint Laurent đối với các thợ kim hoàn. Nhờ tài nghệ luyện kim của các bậc thầy cũng như bàn tay khéo kéo của các thợ đúc thủy tinh, Yves Saint Laurent tái tạo những kiểu áo khoác dát vàng, khảm ngọc, gắn pha lê, rực rỡ ánh sáng lấp lánh hào quang hầu tái tạo lại y phục nghi lễ vương triều thời vua Louis XIV, còn được mệnh danh là vua Mặt Trời.

Cuộc đối thoại liên tục giữa thời trang và mỹ thuật

Sinh thời, Yves Saint Laurent thích sưu tầm đồ cổ cũng như quan tâm nhiều đến làng nghệ thuật đương đại qua các tác phẩm của Picasso, Bracque, Matisse, Van Gogh hay Mondrian. Các nghệ sĩ hậu bán thế kỷ XX như Roy Lichtenstein, Andy Warhol hoặc Wesselmann trong mắt nhà thiết kế có tầm quan trọng không kém gì các tác phẩm kinh điển của Goya, Velázquez hay của các trường phái hội họa Ý, Pháp, Tây Ban Nha ... Nhà tạo mốt nuôi dưỡng một niềm đam mê thực thụ với nhiều bộ môn nghệ thuật.

Màu sắc trong hội họa hay chất liệu trong điêu khắc trở thành một nguồn cảm hứng vô tận đối với Yves Saint Laurent. Cuộc đối thoại liên tục giữa mỹ thuật và thời trang trở thành một động lực then chốt trong quá trình sáng tạo của nhà thiết kế người Pháp. Bản thân ông có quan niệm chiết trung, luôn đi tìm nét khác lạ trong nhiều phong cách nghệ thuật, bất kể ở thời nào đi chăng nữa.

Song song với các bộ sưu tập nguyên tác, Yves Saint Laurent còn gợi hứng nhiều từ giới nghệ sĩ thời trước hay cùng thời để diễn đạt lại một ý tưởng, đôi khi đó có thể là một họa tiết, một màu sắc, một mô típ trong bức tranh, nhưng nếu như chi tiết ấy là cho tâm hồn ông xao xuyến rung động, Saint Laurent lao vào việc chuyển thể, tái tạo như thể một bức tranh nghệ thuật hai chiều được phóng tác thành một tác phẩm thứ nhì, thướt tha mềm mại trên những cơ thể với đường cong mỹ miều, lung linh sống động trong không gian ba chiều.



Hoàng Thy Mai Thảo  
#1759 Posted : Tuesday, February 8, 2022 1:08:30 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Nguyễn Văn Vĩnh dịch “Bệnh tưởng” của Molière mở đường khai sinh kịch nói Việt Nam

07/02/2022 - Thu Hằng / RFI
Năm 2022, đại văn hào Pháp Molière tròn 400 tuổi và cũng đánh dấu 102 năm vở kịch nói đầu tiên được diễn tại Việt Nam. Vở hài kịch Bệnh tưởng (Le Malade imaginaire) của Molière, được ông Nguyễn Văn Vĩnh (15/06/1882 - 02/05/1936) dịch trước đó, đã được diễn tại Hà Nội ngày 25/04/1920, mở đường hình thành nghệ thuật kịch nói ở Việt Nam.

Trong những thập niên đầu thế kỷ XX, chữ quốc ngữ trở thành công cụ nhanh nhất và hiệu quả nhất để du nhập những kiến thức mới vào Việt Nam và Nguyễn Văn Vĩnh ý thức rõ được điều này. Cùng với nhiều học giả đương thời (Phạm Quỳnh, Phạm Duy Tốn, Nguyễn Văn Tố trong “Tứ Hổ Tràng An”), Nguyễn Văn Vĩnh tìm thấy trong văn học Pháp nguồn khai thác vô hạn để làm giầu văn học Việt Nam, cũng như để khuyến khích người dân học quốc ngữ, mà ông từng khẳng định : “Nước Nam ta mai sau này hay dở cũng ở chữ quốc ngữ !”

Chọn hài kịch để dễ phổ biến chữ quốc ngữ

Sau thời gian đầu chọn những tác phẩm kinh điển của Pháp để dịch sang tiếng Việt, như những tiểu luận của Rousseau (Du contrat social - Bàn về khế-ước xã-hội), Montesquieu (L’Esprit des Lois - Vạn-pháp tinh-lý) hoặc Helvétius (Le Traité de l’esprit), Nguyễn Văn Vĩnh hiểu ra rằng những tác phẩm đó quá cao siêu, vượt trình độ của phần đông dân chúng. Ông chuyển hướng dịch những tác phẩm văn học bình dân, dễ hiểu hơn. Và táo bạo hơn, Nguyễn Văn Vĩnh đưa ra ý tưởng “diễn kịch”, một cách để khẳng định khả năng diễn tả của chữ quốc ngữ trong những loại hình nghệ thuật mới.

Bệnh tưởng, do Nguyễn Văn Vĩnh dịch, đã được trình diễn ngày 25/04/1920 tại Nhà hát thành phố (Nhà hát lớn Hà Nội), nhân kỷ niệm một năm ngày thành lập Hội Khai-trí tiến-đức (AFIMA). Phó giáo sư Nguyễn Phương Ngọc (1), giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á (IrAsia), đại học Aix-Marseille, phân tích ý nghĩa sự kiện này :

“Vở kịch đó có cái hay ở điểm đây là lần đầu tiên một vở kịch, gọi là “thoại kịch”, có nghĩa là kịch nói, chứ không phải hát, được trình diễn. Người diễn mặc trang phục theo kiểu châu Âu, đi lại, nói năng như người bình thường. Ngoài ra, những người diễn không phải là diễn viên chuyên nghiệp, vì lúc đó đâu có diễn viên chuyên nghiệp, cho nên các vai nam đều do các hành viên của Hội Khai-trí tiến-đức diễn. Còn hai vai nữ là mời hai diễn viên ở một đoàn tuồng ở Hà Nội tham gia. Bản thân Nguyễn Văn Vĩnh là người đóng vai ông lang ế, tức là ông bác sĩ ở trong vở kịch đó”.

Bệnh tưởng (Le Malade imaginaire) là một trong bốn tác phẩm của Molière được Nguyễn Văn Vĩnh dịch, cùng với Trưởng giả học làm sang (Le Bourgeois gentilhomme), Người biển lận (L’Avare), Giả đạo đức (Tartuffe) và được đăng trên Đông-Dương tạp-chí. Sau đó, bốn tác phẩm này được in trong “Série A” của bộ sưu tập Phổ-thông giáo-khoa-thư xã, xuất bản tại Sài Gòn từ năm 1916, dưới sự chỉ đạo của François-Henri Schneider để cổ vũ giáo dục (2) và sau này, trong bộ sưu tập Danh văn nước Pháp dịch nôm, phụ bản của báo Trung-Bắc tân-văn trong những năm 1920-1921 tại Hà Nội.

Là một người đam mê kịch Pháp, Nguyễn Văn Vĩnh đã bị những tác phẩm của Molière lôi cuốn vì chúng vừa hài hước vừa mang ý nghĩa dạy dỗ. Lời thoại dễ hiểu, dễ nghe là phương tiện hiệu quả để truyền bá chữ quốc ngữ, khác với lựa chọn lúc đó của học giả Phạm Quỳnh. Phó giáo sư Phương Ngọc giải thích tiếp :

“Nguyễn Văn Vĩnh lựa chọn hài kịch, nhất là những vở của Molière là những vở nói về xã hội một cách phê phán, có cái nhìn phê phán, tức là dùng tiếng cười để nói lên những cái xấu, những cái cần phải sửa đổi của xã hội. Còn Phạm Quỳnh không dịch hài kịch. Ông dịch bi kịch, như Le Cid (Lôi-xích) của Corneille chẳng hạn. Theo Phạm Quỳnh, dịch kịch hoặc tiểu thuyết nói chung là phải dịch những tác phẩm có những ý tưởng cao đẹp về Tổ quốc, về yêu nước.

Nguyễn Văn Vĩnh thì rất là khác. Ông có tinh thần phê phán xã hội và dùng cái cười để giúp người xem tự phân tích được những cái xấu trong xã hội. Có lẽ hai lựa chọn đó cũng liên quan đến hai cá tính khác nhau bởi vì Nguyễn Văn Vĩnh có rất nhiều bài báo phê phán xã hội Việt Nam thời đó, những cái gọi là “hủ tục”. Về mặt đó, Nguyễn Văn Vĩnh là người rất gần với tư tưởng duy tân. Trong khi đó, Phạm Quỳnh là người hay nói tới “tồn cổ”, tới “quốc hồn, quốc túy”.

Kể cả trong cách ăn mặc chẳng hạn, Nguyễn Văn Vĩnh phải nói là người rất là trẻ, rất hiện đại, rất là tân học, mặc com-lê, thắt cà vạt. Còn Phạm Quỳnh mặc áo dài theo kiểu truyền thống. Có thể đó là một cách giải thích. Còn các nhà nghiên cứu, các chuyên gia về kịch nói có thể đưa ra những phân tích, những giải thích khác, thì ý đó tôi không được biết rõ lắm”.

Đưa cái mới để đập tan cổ hủ

Nguyễn Văn Vĩnh đã được tiếp xúc với nghệ thuật kịch nói ngày từ năm 1906, trong chuyến sang Marseille, miền nam Pháp, dự Triển lãm Thuộc địa (Exposition coloniale de Marseille). Trong thư đề ngày 27/06/1906 gửi cho người bạn Phạm Duy Tốn, ông viết : “Đêm qua, Đ. T. Kim và tôi đi xem diễn kịch Le Cid ở nhà hát lớn, đi xem không mất tiền, vì có ông Vierge mời.Sướng quá, nhất là tại lần đầu tôi được đi xem diễn một tích hát cổ điển mà chúng ta chỉ mới được đọc thôi. Cách họ ngâm thơ làm cho ta hiểu thêm cái hay của văn chương, cái cao thượng của tình cảm thường thường người ta không được thấy rõ lắm trong khi đọc sách…” (3)

Thất vọng vì hai người bạn đồng hành Đ. T. uể oải, thờ ơ trong buổi diễn nhưng vẫn vờ tán dương, Nguyễn Văn Vĩnh phải thốt lên trong thư : “Người mình bướng quá. Muốn làm cho họ thấy sự tiến bộ, thật là khó quá. Chúng ta không bao giờ chịu nhận chúng ta thua kém các dân tộc khác. Vả lại, nhận tội lỗi của mình, có phải là một sự nhục nhã gì cho cam ! Trong cõi đời này, ai lại chẳng có tính xấu ?... Đối với họ, đem giấu những nết xấu của mình đi, rồi lấy đó làm tính tốt, thế là yêu nước, thế là làm vẻ vang cho nòi giống đó ! ...

Muốn có một lớp người khá, muốn có một lớp người hướng dẫn quốc dân vào con đường khoa học, ta phải mong ở lớp người đến sau, ở những bọn thiếu niên bây giờ. Óc họ chưa bị những thành kiến cổ hủ đồi bại ăn sâu đục thủng. Ngồi mà nghĩ rằng tôi sẽ là người đầu tiên để làm cái công việc đó để mà gây lấy một tương lai tốt đẹp đó, tôi sung sướng vô cùng. Cha mẹ, anh em, vợ con, tất cả đều phải nhòa trước tư tưởng đó để nhường chỗ cho một lòng vui thích êm ái nhất…”.

Sau 14 năm trăn trở, Nguyễn Văn Vĩnh đã thực hiện được mong muốn. Ông đưa kịch nói vào Việt Nam. Theo ông, đây là một “loại hình nghệ thuật mượn nhiều nghệ thuật khác”, như sử dụng văn học để đối thoại, cần âm nhạc và múa để diễn tả những cấp độ khác nhau và hội họa, điêu khắc để trang trí. Nhưng điều lớn hơn cả, đó là “mục tiêu của nghệ thuật này là cho thấy vẻ đẹp của bản chất con người và thái độ của họ trong cộng đồng” (4). Phó giáo sư Phương Ngọc phân tích tiếp ý nghĩa của buổi diễn kịch nói đầu tiên :

“Cần phải nói là vở kịch đó được diễn ở Nhà hát thành phố, tức là địa điểm văn hóa quan trọng nhất, đẹp nhất tại Hà Nội và tại xứ Đông Dương. Vở kịch Bệnh tưởng, khi được biểu diễn ngày 25/04/1920 là vào dịp, cũng rất đặc biệt, là để kỉ niệm một năm ngày thành lập Hội Khai-trí tiến-đức (AFIMA), tức là hội gồm những người có tên có tuổi trong xã hội thời đó, do Phạm Quỳnh, lúc đó là chủ nhiệm báo Nam Phong, đứng ra làm chủ tịch hội.

Vì thế, sự kiện biểu diễn một vở kịch nước ngoài, dưới một hình thức rất mới, tức là nói chứ không phải là hát, do những người không chuyên biểu diễn, thì đó là một sự kiện văn hóa rất có tiếng vang và rất là mới”.

Những lời bình luận tích cực nhanh chóng xuất hiện trên báo chí. Trong bài “Molière chez les Annamites” trên tạp chí La Revue Indochinoise số 5-6 ra tháng 05-06/1920, tác giả M. G. Dufresne “cảm thấy một sức hấp dẫn mới, không có được trong nguyên bản tiếng Pháp - có lẽ không lớn hơn, nhưng với một chất lượng mới” và hoan nghênh sự lựa chọn xác đáng của ông Nguyễn Văn Vĩnh : “Dịch giả hiểu rằng Molière là nguồn kịch Pháp thực thụ, và đối với các nghệ sĩ, hài kịch có nhiều khả năng thành công hơn bị kịch”.

Mở đường phát triển cho kịch nói Việt Nam

Ông Phạm Quỳnh, chủ bút Nam-Phong tạp-chí, coi ngày 25/04/1920 là một ngày không thể quên trong lịch sử của Hội Khai-trí tiến-đức (AFIMA), trong lịch sử sân khấu và văn học Việt Nam. Sau buổi biểu diễn, Thượng Chi (bút danh của Phạm Quỳnh) đã dành 19 trang trong số 35 của Nam-Phong tạp-chí để giới thiệu “Lịch sử nghề diễn-kịch ở nước Pháp - Bàn về hí-kịch của ông Molière”. Trong lời nói đầu, Phạm Quỳnh viết : “Vả nước ta bây giờ đương giữa lúc muốn sửa-đổi nghề tuồng trong nước, cần phải nên biết lịch-sử và sự-nghiệp các bậc soạn kịch đại-danh như ông Molière”.

Nghệ thuật kịch Việt Nam bước vào một giai đoạn mới, theo phó giáo sư Nguyễn Phương Ngọc :

“Buổi trình diễn vở kịch Bệnh tưởng đó có ảnh hưởng rất tới đời sống văn hóa, văn học, cũng như là nghệ thuật sân khấu Việt Nam nói chung. Tại như này : Rõ ràng là phải có vở kịch được biểu diễn tại Nhà hát thành phố, hiện giờ là Nhà hát lớn, năm 1920 thì sau đó, hơn một năm rưỡi sau, vào ngày 22/10/1921, mới có vở kịch Chén thuốc độc do một tác giả người Việt Nam, Vũ Đình Long, viết bằng tiếng Việt, về một đề tài xã hội lúc đó.

Chén thuốc độc, trước khi được trình diễn, đã được đăng trên tạp chí Hữu-Thanh, là tạp chí của Hội Bắc-Kỳ Công-Nông-Thương đồng-hội, lúc đó do nhà thơ, nhà văn Tản Đà làm chủ nhiệm. Vở kịch Chén thuốc độc được dàn dựng và trình diễn cũng tại Nhà hát thành phố. Sự kiện sân khấu đó cũng là để kỉ niệm một năm ngày thành lập hội Bắc-Kỳ Công-Nông-Thương đồng-hội. Cũng như trước đó năm 1920, vở kịch Chén thuốc độc có tiếng vang rất lớn và sau đó, có thể nói là kịch nói ở Việt Nam đã được chính thức khai sinh.

Có thể nói ngày khai sinh là năm 1920 khi diễn vở kịch Bệnh tưởng hoặc cũng có thể nói là chính thức khai sinh năm 1921 với vở kịch Việt Nam. Theo tôi, cả hai sự kiện đó đều là sự kiện khai sinh ra nghệ thuật sân khấu kịch nói ở Việt Nam”.

*****

(1) Phó giáo sư Nguyễn Phương Ngọc là dịch giả hai tác phẩm La Belle d'Occident của Huỳnh Thị Bảo Hòa và Le Petit Rêve của Tản Đà, do NXB Decrescenzo phát hành tại Pháp.

(2) Corinne Flicker và Nguyễn Phương Ngọc (chủ biên), Théâtres français et vietnamien - Un siècle d’échange (1900-2008) (Kịch Pháp và Việt Nam, một thế kỷ giao lưu (1900-2008), NXB Presses universitaires de Provence, 2014.

Nhiều bản dịch khác của Nguyễn Văn Vĩnh ban đầu được đăng trên Đông-Dương tạp-chí, sau đó được xuất bản trong bộ sưu tập này, như Thơ ngụ ngôn La Fontaine diễn nôm (Les Fables de La Fontaine, 44 truyện), Truyện trẻ con của Perrault tiên-sanh diễn nôm (Les Contes de Perrault), Chàng Gil Blas ở xứ Xăngtizan (Gil Blas de Santillane của Lesage), Qui-li-ve du ký (Les Voyages de Gulliver, J. Swift), Tê-lê-mặc phiêu lưu ký (Les Avantures de Télémaque của Fénelon).

Ngoài ra, Nguyễn Văn Vĩnh còn dịch nhiều tác phẩm khác : Ba người lính ngự lâm (Les Trois Mousquetaires, Alenxandre Dumas), Mai-nương Lệ-cốt (Manon Lescaut của cha Antoine-François Prévost), Tấm da lừa (La Peau de chagrin, Balzac), Những người khốn khổ (Les Misérables, Victor Hugo), Rabelais (Emile Vayrac), Le Parfum des humanités (Emile Vayrac)… Truyện các danh nhân Hi Lạp La Mã dồi nhau (Les Vies parallèles des hommes illustres de la Grèce et de Rome của Plutarque), Tục-Ca-Lệ (Turcaret, Alain-René Lesage)

(3) Vũ Bằng, “Tưởng nhớ một bực thầy : Quan-Thành Nguyễn Văn Vĩnh”, Tạp chí Văn học, số 111, Saigon, 8-31 (tra cứu ngày 06/02/2022).

(4) Nguyễn Văn Vĩnh, “Nghề diễn-kịch bên Đại Pháp”, Đông-Dương tạp-chí, số 18 (bản mới).

Hoàng Thy Mai Thảo  
#1760 Posted : Wednesday, February 9, 2022 7:33:23 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 18,147

Thanks: 6972 times
Was thanked: 2773 time(s) in 1960 post(s)

Tuy xa mà gần : Liên hoan phim làm tỏa sáng các nghệ sỹ Đông Dương

09/02/2022 - Chi Phương / RFI
Với mùa đầu tiên, liên hoan phim Đông Dương đầu tiên Tuy xa mà gần ra mắt khán giả với những bộ phim đến từ các nghệ sỹ của 3 nước Việt Nam, Lào, Cam Bốt, đưa người xem vào một hành trình điện ảnh dọc theo dòng sông Mê Kông, tại liên hoan phim được tổ chức bên cạnh dòng sông Marne. Liên hoan phim mong muốn quảng bá sự sáng tạo điện ảnh từ 3 nước, đặc biệt là từ thế hệ làm phim trẻ

Trong sảnh rạp chiếu phim của trung tâm văn hoá La ferme du buisson*, dòng người qua lại tấp nập cứ mỗi khi một bộ phim nào đó kết thúc và một bộ phim khác tiếp nối. Mọi người xếp hàng chờ tới lượt kiểm tra chứng nhận tiêm chủng để vào phòng chiếu phim. Một cô vui vẻ khoe vé, nói với nhân viên kiểm tra : “Đây là lần thứ tư tôi đến xem rồi đấy !”. Ngay sau đó là ông Thivinh, đã rời khỏi Lào, định cư tại Pháp từ 45 năm nay. Đây là lần đầu tiên ông xem một bộ phim bằng tiếng Lào trong một rạp chiếu phim ở Pháp. Khi nghe tin có liên hoan phim chiếu những bộ phim được sản xuất tại quê hương của mình, ông không bỏ lỡ cơ hội này. Ông xúc động nói :

Tôi rất vui mừng bởi vì tôi đã xem một bộ phim mà diễn viên nói tiếng Lào, đã lâu lắm rồi tôi không được xem những bộ phim như vậy.

Nằm ở vùng ngoại ô Paris của Pháp, tại Noisiel, bên cạnh dòng sông Marne, trung tâm văn hoá La ferme du buisson lần đầu tiên đăng cai tổ chức liên hoan phim Si loin Si Proche, tạm dịch là Tuy xa mà gần, sự kiện nhằm tôn vinh tài năng và sự sáng tạo của những nghệ sỹ đến từ 3 nước Việt Nam, Lào, Cam Bốt. Trong vòng 4 ngày (từ ngày 27 đến 30 tháng Giêng năm 2022), liên hoan giới thiệu hàng chục bộ phim ngắn, phim điện ảnh, phim tài liệu, đa số đều chưa được ra mắt tại Pháp. Một số đạo diễn của các bộ phim trình chiếu cũng có mặt. Bên lề sự kiện, còn có các hoạt động như triển lãm về con người ở sông Mê Kông của nhiếp ảnh gia Lam Duc Hien, các hoạt động giải trí, như múa lân, trình diễn Việt Võ Đạo, các lớp học dạy nấu ăn những món châu Á…vv. Sông Mê Kông hoà vào dòng chảy của sông Marne, tạo lên cuộc gặp gỡ giữa 3 nền điện ảnh, làm nên “ngã ba văn hoá Đông Dương”, tuy xa mà gần

Điều kiện làm phim khó khăn tạo lên ngôn ngữ điện ảnh riêng

Ý tưởng tổ chức liên hoan phim Đông Dương xuất phát từ một chuyến hợp tác với đoàn làm phim tại Lào của đạo diễn kiêm nhiếp ảnh gia Nara Keo-Kosal cách nay vài năm. Với tư cách là giám đốc nghệ thuật của liên hoan phim, ông Nara Keo-Kosal thường xuyên làm việc tại Cam Bốt, Lào và Việt Nam, và có cái nhìn tổng thể về thực trạng sáng tạo điện ảnh ở những quốc gia này. Ông giải thích thêm : “Trong quá trình làm phim, tôi bắt đầu hiểu được các điều kiện mà đoàn làm phim phải tuân theo. Họ bị kiểm duyệt hoàn toàn. Các đạo diễn bắt buộc phải nộp kịch bản cho Uỷ ban điện ảnh Lào xem trước. Uỷ ban sẽ đưa ra quyết định có được phép sản xuất hay không. Lúc đó, đoàn làm phim của chúng tôi đã nhận được đồng thuận, nhưng Uỷ ban điện ảnh đã cử người đến, có mặt tại tất cả các buổi quay phim. Người này đến để giám sát chúng tôi. Sau vụ việc này, tôi thấy rằng những đạo diễn trẻ Lào, họ vẫn thể hiện được những điều mà họ muốn nói qua phim của họ, bằng cách đi đường vòng. Và cũng chính bởi vậy mà họ đã thành công sáng tạo ra một loại ngôn ngữ khác, vượt qua hàng rào kiểm duyệt. Việc kết nối điện ảnh của 3 nước với nhau, là vì cả 3 đều chia sẻ một trang sử chung với Pháp.”

Trang sử chung này cũng được chia sẻ với khu vực Seine et Marne mà trung tâm văn hoá La ferme du buisson đặt trụ sở. Sau khi Chiến tranh Việt Nam chấm dứt, phía đông Paris là một trong những địa điểm tiếp nhận di dân từ Đông Dương. Cộng đồng di dân dần lớn mạnh tại những thành phố như Torcy, Noisiel, Lognes, Noisy-Le-Grand, kéo theo đó là các hoạt động văn hoá nghệ thuật thể thao phục vụ cộng đồng này.

Ý tưởng của ông Nara, nhằm quảng bá, tạo chỗ đứng, đặc biệt là cho những đạo diễn trẻ mới nổi của điện ảnh 3 nước Đông Dương, ngay lập tức đã thuyết phục được giám đốc trung tâm văn hoá La ferme du buisson ông Dominique Toulat, tham gia đồng tổ chức liên hoan phim.

Cộng đồng người đến từ 3 nước Lào Việt Nam tại đây là cộng đồng Đông Dương lớn nhất ở Pháp. Họ thường xuyên đến sinh hoạt tại trung tâm văn hoá. Và chúng tôi rất quan tâm đến nghệ thuật và sáng tạo của 3 nước này. Chúng tôi cũng hiểu rằng rất nhiều phim không được trình chiếu ở rạp tại Pháp. Chúng ta có thể xem những phim được sản xuất từ 3 nước này ở các liên hoan phim nhưng rất khó để có thể đưa vào rạp của Pháp. Chính vì vậy, chúng tôi mong muốn tạo đối thoại giữa những bộ phim. Chúng tôi đặt cược vào những khán giả, những người có mối liên hệ nào đó, có thể là cá nhân hay gia đình với 3 nước này, và cả vào những người không có liên hệ gì nhưng họ muốn đến tham gia vào một cuộc gặp gỡ với điện ảnh, đến để khám phá phim. Họ có thể yêu thích cũng như chán ghét một số bộ phim. Họ cũng có thể thấy hào hứng với một số phim nhưng lại thấy tức giận với một số khác. Theo tôi, đó chính là nguyên lý hoạt động của một liên hoan phim, chính là việc tạo đối thoại giữa các bộ phim. Chúng tôi đặt tên cho liên hoan phim là “Tuy xa mà gần”, giống như cuộc đối thoại giữa ở đây và ở đó, giữa hiện tại và một thời điểm nào khác, mà thực ra nơi đó không xa đến thế.

Giữa những phim thành công và phim “cấm chiếu”

Về tiêu chí chọn lựa phim được chiếu tại liên hoan, ban tổ chức cho biết cố gắng tạo cân bằng về số lượng của các phim giữa ba quốc gia. Tuy nhiên điều này không dễ dàng gì, bởi mỗi một quốc gia mang một màu sắc điện ảnh của riêng mình. Thêm vào đó, điện ảnh Việt Nam lâu đời hơn, có nhiều phim được sản xuất, nên có nhiều lựa chọn hơn so với hai quốc gia còn lại. Liên hoan phim Tuy xa mà gần giới thiệu những cái tên quen thuộc như Trần Anh Hùng, Lâm Lê, hay những đạo diễn mới nổi như Trịnh Đinh Lê Minh hay Trần Thanh Huy. Điện ảnh Lào ra đời muộn hơn và chủ yếu xoay quanh hai thể loại : phim kinh dị với bộ phim nổi bật do Mattie Do làm tiên phong và điện ảnh “làn sóng mới” qua tác phẩm của Anysay Keola bằng việc phân định ranh giới với các bộ phim hành động cũ, nhất là các tác phẩm mang tính tuyên truyền. Đối với điện ảnh Cam Bốt, người ta biết đến các bộ phim do đạo diễn kỳ cựu Rithy Panh thực hiện, kể về những nỗi đau chiến tranh, chấn thương tâm lý, những tội ác mà chế độ Khmer Đỏ gây ra, như bộ phim The missing picture, Irradiate. Rithy Panh là người mang lại cho điện ảnh Cam Bốt đề cử giải Oscar đầu tiên. Gần đây, điện ảnh nước này xuất hiện thêm một loại hình mới tập trung vào những vấn đề mà thế hệ trẻ Cam Bốt đang phải đối mặt, với tác phẩm Diamond Island do đạo diễn trẻ Davy Chou thực hiện.

Ban tổ chức mong muốn đưa ra một cái nhìn toàn cảnh cho mỗi nền điện ảnh. Đồng tổ chức liên hoan phim Đông Dương Tuy xa mà gần, ông Dominique Toulat cho biết thêm : “Chúng tôi giới thiệu những bộ phim đã gặt hái nhiều thành công tại nước sở tại và những bộ phim với sự đa dạng về thể loại cũng như đạo diễn. Ví dụ như phim “Thưa Mẹ con Đi”, bộ phim này đã làm cháy vé nhiều rạp chiếu phim ở Việt Nam nhưng lại không chiếu ở Pháp. Hay bộ phim Vị của đạo diễn Lê Bảo bị cấm chiếu ở Việt Nam. Hai thái cực như vậy ảnh hưởng đến lựa chọn của chúng tôi. Có thể nói đó là những lựa chọn cá nhân, nhưng nhìn chung những chủ đề mà chúng tôi lựa chọn từ cả 3 quốc gia thường nói về những mối quan hệ như : quan hệ của các nước đối với Trung Quốc, quan hệ giữa đời sống thành thị và nông thôn, hay về giới trẻ. Chúng tôi rất quan tâm đến những chủ đề liên quan đến thế hệ trẻ tại các nước này.”

“Không phải để hối tiếc quá khứ thuộc địa của Pháp”

Tại liên hoan, một số khán giả ngần ngại đề cập đến từ Đông Dương (hay Indochine bằng tiếng Pháp) mà thay bằng phim Đông Nam Á. Vì theo họ, Đông Dương mang một nghĩa tiêu cực vì ám chỉ đến việc Pháp đã gộp 3 nước riêng biệt thành một khối dưới thời thuộc địa. Việc hội tụ điện ảnh của 3 nước Đông Dương cũ, tại một liên hoan phim diễn ra tại Pháp, ông Dominique Toulat nhấn mạnh rằng : đây không phải là một liên hoan phim “để hối tiếc quá khứ thuộc địa của Pháp” mà đúng hơn là để nói đến những mối liên hệ của hiện tại, những mối liên hệ này có thể thúc đẩy sự sáng tạo nghệ thuật qua các bộ phim. Cũng về vấn đề này, một khán giả tham dự liên hoan phim cùng gia đình chia sẻ : “Tôi thấy một liên hoan phim dành riêng cho các nghệ sỹ từ 3 nước Đông Dương thật tuyệt vời. Bởi cho đến nay, tại các rạp chiếu phim lớn, người ta thường chỉ quan tâm đến những bộ phim từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản. Nhưng chúng ta lại không có nhiều chỗ đứng trong những rạp chiếu phim như vậy, thế nên tôi thấy việc hội tụ các nước cùng với nhau sẽ tạo ra chỗ đứng vững vàng hơn cho các nước Đông Nam Á.”

Trước mỗi buổi chiếu phim, Nara hoặc Dominique cùng với một số đạo diễn có mặt tại liên hoan giới thiệu về bộ phim sắp chiếu. Do tình hình dịch bệnh nên nhiều đạo diễn vắng mặt. Đạo diễn Lê Lâm, được biết đến là một trong những đạo diễn người Việt đầu tiên được liên hoan phim Cannes lựa chọn qua bộ phim Long Vân Khánh Hội. Đến với liên hoan Tuy xa mà gần, ông Lê Lâm thay mặt các đạo diễn của những bộ phim Việt Nam được trình chiếu tại liên hoan, giới thiệu bối cảnh xã hội của từng bộ phim. Ông cho biết :

Trước khi chiếu, tôi giới thiệu cho khán giả hiểu hết các vấn đề phim Việt Nam, trả lời những câu hỏi vì sao… Chẳng hạn như tôi lấy câu chuyện của phim Song Lang, nếu khán giả không biết đến câu chuyện cổ tích Mị Châu - Trọng Thuỷ, thì họ không thể hiểu hết những thâm thuý về câu chuyển kể trong phim Sông Lan. Tối nay tôi giới thiệu về phim Vị nữa, nhất là bộ phim này có một vấn đề đó là bị cấm chiếu ở Việt Nam.

Đôi lời về bộ phim Vị, là bộ phim đầu tay của đạo diễn trẻ Lê Bảo. Bộ phim đã tạo nhiều “sóng gió” trong công luận thời gian vừa qua. Phim Vị được công chiếu lần đầu tại liên hoan phim Berlin lần thứ 71 vào đầu năm 2021 và giành giải “Special Jury Award” ở hạng mục “Encounters” - ý tưởng mới lạ. Bộ phim cũng giành được giải ở hạng mục “Điện ảnh trẻ’ tại giải thưởng Asia Pacific Screen Awards (APSA), giải thưởng điện ảnh thường niên tại Úc và chiếu tại một số quốc gia khác. Vị kể về một người đàn ông Nigeria, rời quê hương đến thành phố Hồ Chí Minh lập nghiệp, làm cầu thủ bóng đá nhưng sau đó bị chấn thương và phải rời khỏi đội. Người này sau đó chuyển qua làm thợ cắt tóc và sống cùng với 4 người phụ nữ Việt Nam khác. Vào tháng 7/2021, Cục điện ảnh Việt Nam đã ra quyết định cấm chiếu tại Việt Nam do có quá nhiều hình ảnh khoả thân, bị coi là “vi phạm thuần phong mỹ tục”. Bộ phim sau đó đã chuyển quyền sở hữu và quyền tác giả sang một đơn vị sản xuất có trụ sở ở Singapore.

Quay trở lại với liên hoan phimĐông Dương, giám đốc nghệ thuật, Nara Keo-Kosal cho biết không muốn thiết lập một hệ thống giải thưởng như các liên hoan phim thường làm, vì với ban tổ chức, Tuy xa mà gần giống như một cuộc “giao lưu điện ảnh” của các nghệ sỹ đến từ Đông Dương. Tại mùa đầu tiên, ban tổ chức trước mắt không muốn tạo ra một sự cạnh tranh nào cả, nhưng rất có thể sẽ tính đến việc trao giải vào các mùa tiếp theo.

Sau bốn ngày công chiếu, Liên hoan phim Tuy xa mà gần đã thu hút được gần 2000 khán giả, có thể nói đây là một thành công bước đầu, mở ra các mùa tiếp theo, mà ban tổ chức cho biết đã lên lịch cho liên hoan vào cuối tháng Giêng năm 2023, trước dịp Tết Nguyên Đán.

* La ferme du buisson (allée de la Ferme - 77186 Noisiel) là trung tâm văn hóa nghệ thuật với khu phức hợp gồm phòng biểu diễn, rạp chiếu phim và trung tâm nghệ thuật đương đại, là một địa cỉ cho những người yêu nghệ thuật muốn hoạt động và truyền bá nghệ thuật - một nơi giao lưu giữa công chúng và những người làm trogn nghề sáng tạo nghệ thuật.


Users browsing this topic
Guest (2)
92 Pages«<8687888990>»
Forum Jump  
You cannot post new topics in this forum.
You cannot reply to topics in this forum.
You cannot delete your posts in this forum.
You cannot edit your posts in this forum.
You cannot create polls in this forum.
You cannot vote in polls in this forum.